پس فلسفهى نماز آيات براى توجّه در اين موقع قهرى ، و ياد از حوادث بزرگترى است كه در قيامت واقع مىشود از خسوف و كسوف و زلزله .
آيات الهى
هر موجودى از موجودات عالم اعم از ملكى و ملكوتى ، صغير يا كبير ، مريى يا غير مريى ، مثل حيوانات ريز نافع يا به ظاهر مضرّ ، هر كدام نسبت به كتاب تكوينى الهى كلمة اللَّه هستند كه مطالعهى اين كتاب مطلوب و از اهمّ عبادات و از اهداف خلقت است ، زيرا موجب حصول معرفت به صانع و علم به مبدأ و معاد است .
و نيز هر موجودى آيتى و علامت و نشانهاى است از صانع عالم كه به وسيلهى آن ، راه به مبدأ و معرفت به صانع عالم پيدا مىشود .
از كلام بزرگان دين است : «
الطرق الى اللَّه بعدد نفوس الخلائق » .
و فى كلّ شىء له آية * تدلّ على انّه واحد « 1 »
برگ درختان سبز در نظر هوشيار * هر ورقش دفترى است معرفت كردگار « 2 »
هامش
( 1 ) . و در هر چيزى نشانهاى براى او وجود دارد كه دلالت مىكند كه خدا واحد است .
( 2 ) . در يكى از كتب نهاوندى به نام گلزار يا جنّت عاليه ، حكايت شخصى را ديدم كه مخالف سعدى بود ، شب در خواب او را در باغى از بهشت ديد ، گفتند : خدا اين مقام را به سعدى داد براى اين شعر : برگ درختان سبز . . . .
از خواب بيدار شد ، به سراغ سعدى رفت ، ديد سعدى به همين شعر مترنّم است ، او را بشارت داد و پوزش طلبيد و از ارادتمندان او شد .