چهارم : فلسفهى نماز آيات
وقتى ماه يا خورشيد گرفت ، يا زلزلهاى در زمين رخ داد يا امرى آسمانى ترسناك حادث شد ، نماز آيات واجب مىگردد .
اگر چه در لسان قرآن و احاديث پيشوايان دين و حكمت اهل يقين ، همهى موجودات ملكى و ملكوتى ، كوچك و بزرگ ، هر يك آيت الهى مىباشند .
امّا به اصطلاح فقها و متشرّعه ، آياتى كه نماز آيات براى آن واجب است عبارت است از چند امر مخصوص كه در روايات اهلبيت به ما رسيده ، تا ما را متوجّه حضرت حق نمايد و ما را از غرقاب مادّيات بيرون آورده و متوجّه عالم معنويت نمايد .
خورشيد خودش آيت ، نور افشانى او آيت ، اشعههاى مختلف آن هر يك آيت ، طلوع و غروبش آيت ، اختلاف مشارق و مغاربش آيت ، حرارت دادنش آيت ، اختلاف حرارتش در فصول مختلف آيت ، كسوف او هم آيت است .
امّا در اصطلاح فقها همان كسوف او را آيت خوانند ، كه وقتى رخ مىدهد و اشعهى نورانى شمس با آن عظمت ، يك مرتبه منكسف و گرفته شود ، عموماً متوجّه مبدأ مىشوند .
اگر چه همهى اين حوادثى كه به اصطلاح فقها آيات ناميده مىشود ، از امورى است كه سبب طبيعى دارد ، و لكن مسبب اصلى آن خدا است كه : «
وأبى اللَّه أن يجرى الامور إلّا باسبابها » .