غايَتَهُ » « 1 »
در روايات ، شكمپرستى نيز كه از گناهان قوهء شهويه است ، دشمن ناميده شده است .
قال على عليه السلام :
« بَطْنُ المَرءِ عَدُوُّهُ » « 2 »
3 - نفس اماره
نفسى كه غضب و شهوت را به هيجان آورده و آنها را بر عقل غالب مىگرداند تا عفت فرج و بطن را نگه ندارد ، دشمن واقعى انسان است .
قال رسولاللَّه صلى الله عليه و آله :
« اعْدى عَدُوِّكَ نَفْسُكَ الَّتى بَيْنَ جَنْبَيْكَ » « 3 »
به حكيمى گفتند : چرا پيامبر خدا صلى الله عليه و آله بالاترين دشمنان را نفس خوانده است ؟
وى در پاسخ گفت : چون هر دشمنى اگر خواستهاش اجابت شود دوست مىگردد ، ولى هر قدر خواستهء نفس بيشتر برآورده شود بر عداوتش مىافزايد !
4 - اولاد و اموال
فرزندانى كه اصلاح نشده و تربيت صحيح نيافته باشند ، والدين از وزر و و بال اعمال آنها بىنصيب نيستند . و نيز اموالى كه از راه مشروع حاصل نشده باشد و يا در مسير صحيح صرف نگردد ، عواقب دردناكى براى آدمى مىآفرينند .
قال رسولاللَّه صلى الله عليه و آله :
« لَيْسَ عَدُوُّكَ الَّذى انْ قَتَلْتَهُ كانَ لَكَ نُوراً وَانْ قَتَلَكَ دَخَلْتَ الْجَنَّةَ ، وَلِكَنْ اعْدى عَدُوٍّ لَكَ ، وَلَدُكَ الَّذى خَرَجَ مِنْ صُلْبِكَ ، ثُمَّ اعْدى عَدُوِّكَ مالُكَ
هامش
( 1 ) - براى آدمى دشمن ترين دشمنان او ، غضب و شهوتش مىباشد ، پس هركس آن دو را مالك شود ، رتبهاش بالا رود و به هدفش برسد . ( غرر الحكم ) .
( 2 ) - شكم انسان ، دشمن اوست . ( غرر الحكم ) .
( 3 ) - بدترين دشمنان تو نفسى است كه بين دو پهلوى تو واقع شده است . ( بحارالانوار - جلد 70 - صفحه 64 ) .