قضات بر لب پرتگاه
قاضى همواره بر لبه پرتگاه قرار دارد كه آيا آگاهانه حكم به حق مىكند يا نه و بلكه جاهلانه چنين حكمى از او صادر شده و يا اساساً به باطل فرمان داده است ؟
به همين جهت او لحظه به لحظه در معرض فريب ابليس و اغواى قوى اوست .
اهميت اين مسئله به حدى است كه خداوند پيامبرش داوود عليه السلام را از حكم به ناحق منع مىكند .
« يا داوُدُ إِنَّا جَعَلْناكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَ لا تَتَّبِعِ الْهَوى فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ إِنَّ الَّذِينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ بِما نَسُوا يَوْمَ الْحِسابِ »
« 1 »
نهى از پذيرفتن قضاوت در بسيارى از آيات و روايات ، به همين دليل است .
قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله :
« مَنْ وَلَى الْقَضاءَ فَقَدْ ذَبَحَ نَفْسَهُ بِغَيْرِ سِكّينٍ » « 2 »
و نيز همان حضرت فرمودهاند :
« انَّ الْقاضِىَ الْعَدْلَ لَيُجاءَ بِهِ يَوْمَ الْقِيمَةِ فَيُلْقى مِنْ شِدَّةِ الْحِسابِ ما يَتَمَنّى انْ لايَكُونَ قَضَى بَيْنَ اثْنَيْنِ فى تَمْرَةٍ قَطُّ » « 3 »
امام صادق عليه السلام نيز در خبرى ، قضات را چهار دسته نموده و سرنوشت آنها را چنين بيان فرموده است :
« الْقُضاةُ ارْبَعَةٌ ثَلاثَةٌ فِى النَّارِ وَ واحِدٌ فِى الجنَّةِ ، رَجُلٌ قَضى بِجَوْرٍ وَ هُوَ يَعْلَمُ فَهُوَ فِى النَّارِ ، وَ رَجُلٌ قَضى بِجَوْرٍ وَ هُوَ لايَعْلَمُ فَهُوَ فِى النَّارِ ، وَ رَجلٌ قَضى بِالْحَقِّ وَ هُوَ لايَعْلَمُ فَهُوَ فِى النَّارِ ،
هامش
( 1 ) - ( ص - 26 ) اى داود ما تو را خليفهء خود بر زمين قرار داديم ، در ميان مردم به حق حكم كن و از هواى نفس پيروى ننما كه موجب انحراف تو از راه خدا مىشود ، همانا كسانى كه از راه خدا گمراه شوند عذاب شديدى بخاطر فراموش كردن روز حساب دارند .
( 2 ) - كسى كه متولى امر قضاوت شود خود را بدون چاقو ذبح نموده است . ( كنز العمال - 14999 ) .
( 3 ) - روز قيامت قاضى عدل را در حالى حاضر مىكنند كه از شدّت محاسبه آرزو مىكند اى كاش هيچگاه در مورد دانهاى خرما بين دو نفر قضاوت نمىكرد . ( كنز العمال - 14988 ) .