حماقت است .
قال الباقر عليه السلام :
« كَفى بِالْمَرْءِ عَيْباً انْ يُبْصِرَ مِنَ النّاسَ مايُعْمى عَنْهُ مِنْ نَفْسِهِ » « 1 »
از طرفى غفلت از عيب خود ، باعث مىشود عيب ديگرى هر چند اندك باشد ، بزرگ جلوه كند ، چرا كه عيبجو درصدد است براى خود همتا بسازد و بدتر از خود را به مردم معرفى كند و لذا كوچكترين نقصى از غير را بزرگ قلمداد مىكند .
قال على عليه السلام :
« مَنْ عَمِىَ عَنْ زَلَّتِهِ اسْتَعْظَمَ زَلَّةَ غَيرِهِ » « 2 »
و بدتر از عيبجوئى كه به عيب ديگران نظر دارد ، كسى است كه همان عيب را بر خود بپسندد و درصدد توجيه نقص خويش برآيد ، توجيهاتى كه قوىتر از آنها را براى نقص غير نمىپسندد . حضرت امير عليه السلام در اين باره مىفرمايند :
« كفى بِالْمَرْءِ غَباوَةً انْ يَنْظُرَ مِنْ عُيُوبِ النّاسِ الى ما خَفِىَ عَلَيْهِ مِنْ عُيُوبِهِ » « 3 »
« مَنْ انْكَرَ عُيُوبَ النّاسِ وَرَضِيَها لِنَفْسِهِ فَذلِكَ الاحْمَقُ » « 4 »
او نمىفهمد كه درواقع خود را فريب مىدهد و از قرار گرفتن در مسير اصلاح خويش ، بيشتر فاصله مىگيرد .
امام صادق عليه السلام فراموشكارى نسبت به عيب خود و جستجوى عيوب ديگران را علامت مورد مكر و خدعه قرار گرفتن آدمى مىداند ، و نشانهء انسان اغوا شده مىشمارد .
هامش
( 1 ) - همين عيب براى انسان كافى است كه چيزى را در خود نمىبيند در ديگران ببيند ، و نسبت به عيب ديگران بينا و به همان عيب از خود ، كور باشد . ( بحارالانوار - جلد 69 - صفحه 393 ) .
( 2 ) - هركس عيب خودش را نبيند و نسبت به آن كور باشد ، لغزش ديگرى را بزرگ مىشمارد . ( غرر الحكم ) .
( 3 ) - براى احمقى انسان و كودنى او كافى است كه وى با مشاهدهء عيوب ديگران بخواهد عيبهاى خودش مخفى بماند . ( غرر الحكم ) .
( 4 ) - هركس عيوب مردم را زشت شمارد و آنها را بر خود بپسندد براستى كه احمق است . ( غرر الحكم ) .