قال على عليه السلام :
« مَنْ طَلَبَ مِنَ الدُّنْيا شَيْئاً ، فاتَهُ مِنَ الْاخِرَةِ اكْثَرُ مِمَّا طَلَبَ » « 1 »
د ) برخى نيز ركون و تعظيم در مقابل صاحب دنيا را مذمت نمودهاند .
قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله :
« مَنْ عَظَّمَ صاحِبَ الدُّنْيا واحَبَّهُ لِطَمَعِ دُنْياهُ سَخَطَ اللَّهُ عَلَيْهِ » « 2 »
جمع بين اين اخبار به اين است كه بگوئيم دنياى مذموم دنيائى است كه استقلالًا مورد نظر باشد . امّا دنيائى كه به عنوان آلت و ابزار و براى رسيدن به هدف غائى و نعمت سرمدى مورد بهرهبردارى قرار مىگيرد و به اندازهاى از آن كه هدف را محقق كند اكتفا مىشود ، مذموم نيست بلكه ممدوح نيز مىباشد .
با توجه به آنچه كه از آيات و روايات و توضيح و تفسير آنها گذشت ، درمىيابيم كه مَثَل دنيا همانند شبى ظُلمانى و تاريك است كه ناگهان جرقهاى ايجاد شود و خرّمى و سرسبزى مشاهده گردد ، و چون آدمى عزم رفتن بدانجا كند تاريكى و ظلمت همهجا را فرا گيرد بهطورىكه راه را از چاه تشخيص ندهد ولى زيبائى آن منظره چنان دل او را فريفتهء خود نموده باشد كه اين سختيها را تحمل نمايد و خود را به همان محل برساند و آنگاه كه نزديك شود ، كنار هر گلى ، خارى بزرگ ببيند و كنار هر بوى خوشى ، تعفنى شديد استشمام كند .
حضرت امير عليه السلام مىفرمايد : آب دنيا هميشه توأم با گل و لاى ، منظرههايش دلفريب و خطرناك و بىدوام ، روشنائيش در حال افول ، سايهاش در حال سقوط ، و عاقبت نيز گورى تنگ و وحشتناك است .
« فَانَّ الدُّنْيا رَنِقٌ مَشْرَبُها ، رَدِغٌ مَشْرَعُها ، يُونِقُ مَنْظَرُها ، و يُوبِقُ مَخْبَرُها ، غُرُورٌ حائلٌ ،
هامش
( 1 ) - كسى كه چيزى از دنيا طلب كند ، بيشتر از آن را در آخرت از دست داده است . ( غررالحكم ) .
( 2 ) - كسى كه صاحب دنيا را بخاطر دنيايش اكرام كند و او را به همين خاطر دوست داشته باشد ، خدا بر وى غضب كرده است . ( بحارالانوار - جلد 76 - صفحه 360 ) .