امام صادق عليه السلام در بيان توبهء شاهد زور كه به ابطال حقّ مادى شهادت داده است ، و آنچه كه اداء آن بر وى لازم است ، مىفرمايند :
« انّ كانَ الشَّىءُ قائِماً بِعَيْنِهِ رُدَّ عَلى صاحِبِهِ وانْ لَمْ يَكُنْ قائماً ضَمِنَ بِقَدْرِ مَا اتْلِفَ مِنْ مالِ الرَّجُلِ » « 1 »
شرايط شهود
اينك به چند مورد از شرايط نافذ بودن شهادت شهود توجه كنيد :
1 - شهادت علمى و نه ظنّى
شاهد بايد علم قطعى به چيزى داشته باشد و شهادت به صرف ظن و گمان چه رسد به شك و وهم ، شهادت به زور تلقى مىشود .
به رسول خدا صلى الله عليه و آله عرض كردند : چگونه شهادت دهيم ؟ حضرت فرمود :
« هَلْ تَرىَ الشَّمْسَ ؟ عَلى مِثْلِها فاشْهَدْ اوْدَعْ » « 2 »
و باز فرمودهاند :
« لا تَشْهَدْ الّا عَلى ما يُضىءُ لَكَ كَضِياءِ الشَّمْسِ » « 3 »
و امام صادق عليه السلام مىفرمايند :
هامش
( 1 ) - اگر همان چيز كه به وسيله شهادت دروغ او در دست كسى ديگر قرار گرفته موجود است ، بايد همان را به صاحبش برگرداند ، و اگر موجود نيست به همان اندازهاى كه تلف كرده ضامن مىباشد . ( وسايل الشيعه - جلد 18 - صفحه 239 ) .
( 2 ) - آيا خورشيد را مىبينى ؟ مثل همان شهادت ده و يا رد كن . ( وسايل الشيعه - جلد 18 - صفحه 251 ) .
( 3 ) - گواهى مده مگر به آنچه كه همانند روشنائى آفتاب براى تو آشكار باشد . ( كنزالعمال - 17752 ) .