آزادم و اگر در بند قانون گرفتار شد ، فرياد بزند كه آزادى از من سلب شده است ، اين را نه عقل مىپذيرد و نه عقلاء قبول دارند .
و البته اساساً قانون كه لازمهء زندگى اجتماعى است براى محدود شدن آزادى انسان وضع مىشود . هر قانونى حدّى براى آزادى معين مىكند و براى تعدّى از حد ، عوامل بازدارندهاى پيشبينى مىنمايد .
در زندگى حيوانات نيز با اينكه هر حيوانى آزاد بسر مىبرد ، اما به بهانهء آزادى نمىتواند حقوق ديگران را سلب كند ، و امورى چون تجاوز به حريم صيد او ، تعدّى به تخم و جوجهها و فرزندان او و . . . ممنوع مىباشد . همانطوركه در ميان نباتات نيز ، تعدّى ريشهء هر نباتى به گياه ديگرى مفسدهانگيز مىباشد و چه بسا موجب خشكيدن يك و يا هر دوى آنها شود .
آزادى در اسلام
دين اسلام اكمل و اتمّ اديان الهى است ، هدف اين دين تكامل و ترقى آدمى ، و فرا رفتن او از هدايت تكوينى است . اسلام فقط به وجههء ظاهرى جهان نمىانديشد و حتى مقدار عنايتى كه به آن دارد ، آلى و ابزارى است و نه استقلالى . توجه اساسى اسلام به روح و روان آدمى است ، و اصالت نيز به همان داده شده است . بر اين اساس ، قوانين اسلام براى تكامل روانى انسان تشريع شدهاند .
و از آنجا كه تكامل روحانى انسان محسوس نيست ، هدف از قوانين تكاملى انسان نيز ممكن است در مخيلهء انسان ظاهربين نگنجد ولى اين قوانين ، انسان واقعبين را به اهداف عاليهء خود رهنمون مىسازد و او را با استدلال و برهان قانع مىكند .
در اين خصوص ، اسلام حقوقى در نظر گرفته است و مقدساتى دارد ، خالق هستى بخش كه كون و مكان از اوست ، انبياء و فرستادگان و مخصوصاً نبى