تعصب مذموم
دفاع از ظالم و ستمگر و نيز معاونت در ظلم و ستم به معناى اعم و لجاجت در آن تعصب مذموم است ، و چنين تعصبى همان تعصب جاهليت مىباشد و قرآن كريم در آيهء شريفهاى كه گذشت ، به مذمت آن پرداخته است .
اين آيه كه در پى واقعهء حديبيه نازل شده است نظر به تعصب مشركان دارد و مىفرمايد : آنها بخاطر تعصب و حميّت جاهلى مانع ورود پيامبر و ياران او به مكه براى انجام مراسم حج شدند .
واقعهء حديبيه در سال ششم هجرت روى داد ، اين رويداد مهم براى مسلمانان آثار مثبت بسيارى داشت . بستن عهدنامه با مشركانى كه تا ديروز اسلام را به رسميّت نمىشناختند ، رو شدن چهره منافقانى كه به خاطر ترس از جان خود حاضر به همراهى پيامبر و رفتن به مكه نگرديدند ، استوار شدن مقام پيامبر به عنوان رهبر جامعهء اسلامى ، بيعت رضوان اصحاب با پيامبر كه به بيعت شجره نيز شهرت دارد ، پيشگوئى فتح قلعههاى خيبر توسط مسلمانان ، قرار داد جواز ورود ياران پيامبر در سال آتى به مكه ، از آثار و بركات حديبيه است . بنابراين هر چند مسلمانان آن سال به حجّ نرفتند و در مقابل تعصب مشركان كه مىگفتند اجازه نمىدهيم قاتلين پدرانمان به مكه آيند ، قرار گرفتند ، ولى پايههاى حكومت دينى خود را محكم نمودند .
به هرحال آيهء شريفه ، علت منع مسلمانان در آن سال از حجّ را تعصب و نخوّت جاهلى مشركان مىداند تعصبى كه بهواسطه باطل بودن مرام مشركان و لجاجت آنها بر آن مرام از نوع تعصب مذموم شمرده مىشود و لذا هر گونه لجاجت بر امور باطل از نوع تعصب مذموم است .