دختر « واثلة بن الاسقع » مىگويد : پدرم از رسول خدا صلى الله عليه و آله از تعصب پرسيد :
حضرت در پاسخ فرمودند :
« انْ تُعينَ قَوْمَكَ عَلَى الظُّلْمِ » « 1 »
عوامل تعصب
از عوامل تعصب ، كبر و غرور است . پيشواى متعصبان در اين زمينه ، ابليس مىباشد كه از اطاعت امر الهى به سجده سرباز زد و خود را برتر شمرد ، و با اينكه مىدانست صاحب حقّ نيست برآن لجاجت ورزيد ، حضرت امير عليه السلام در مذمت ابليس مىفرمايد :
« امّا ابْليسُ فَتَعَصَّبَ عَلى آدَمَ لِاصْلِهِ وَطَعَنَ عَلَيْهِ فى خِلْقَتِهِ فَقالَ : انا نارِىٌّ وَانْتَ طينِىُّ » « 2 »
آن حضرت در جاى ديگر همان خطبه ، ابليس را پيشواى متعصبان معرفى فرموده است .
حضرت بعد از بيان آيات منع سجدهء او مىفرمايد :
« فَسَجَدَ المَلائِكَةُ كُلُّهُمْ اجْمَعُونَ الّا ابليسَ اعْتَرَضَتْهُ الحَمِيَّةُ فافْتَخَرَ عَلى آدَمَ بِخَلْقِهِ وتَعَصَّبَ عَلَيهِ لِاصْلِهِ فَعَدُوُّ اللَّهِ امامُ الْمُتَعَصِّبينَ وَسَلَفُ المُسْتَكْبِرينَ ، الَّذى وَضَعَ اساسَ الْعَصَبيَّةِ » « 3 »
هامش
( 1 ) - اينكه قبيلهء خود را با اينكه ظالمند يارى نمائى . ( سنن ابو داوود - 5119 ) .
( 2 ) - ابليس در برابر آدم به اساس خويش تعصب ورزيد و آفرينش آدم را مورد طعن قرار داد و گفت : من آتشى و تو خاكى هستى . ( نهج البلاغه - خطبه 234 به ترتيب فيض و 192 به ترتيب صبحى ) .
( 3 ) - فرشتگان همه به سجده افتادند ، مگر ابليس كه تعصب وى را فرا گرفت و بر آدم بخاطر خلقت خود فخر فروخت و تعصب پيشه ساخت ، اين دشمن خدا ، پيشواى متعصبان ، و سر سلسلهء متكبران است . او اساس تعصب را پايه ريزى كرد . ( نهج البلاغه - خطبه 234 به ترتيب فيض و 192 به ترتيب صبحى ) .