تعصب
« إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجاهِلِيَّةِ . . . »
« 1 »
تعصب معادل واژه « حميّت » است ، اين لغت از ريشهء حَمْى مشتق شده و به معناى حرارت حاصله از چيزى در لغت استعمال مىشود . در اصطلاح علم اخلاق ، حميّت به دفاع سرسختانه و جانبدارى شديد از سخن يا عملى چه از خود صادر شده باشد و چه از غير ، اطلاق مىگردد .
بنابراين ، دل بستن و مقيد شدن به چيزى و حمايت بىدريغ و اصرار و لجاجت در يارى او و يا تاكيد بيش از اندازه براى اثبات آن ، حميّت و تعصب شمرده مىشود .
امام سجاد عليه السلام در پاسخ سؤال از تعصب مىفرمايند :
« الْعَصَبيَّةُ الَّتى يَأثَمُ عَلَيْها صاحِبُها انْ يَرَى الرَّجُلُ شِرارَ قَوْمِهِ خَيْراً مِنْ خِيارِ قوْمٍ آخَرينَ وَلَيْسَ مِنَ العَصَبيَّةِ انْ يُحِبَّ الرَّجُلُ قَوْمَهُ وَلكِنْ مِنَ الْعَصبيةِ انْ يُعينَ قَوْمَهُ عَلَى الظُّلْمِ » « 2 »
هامش
( 1 ) - ( فتح - 26 ) به خاطر آور هنگامىكه كفار در دلهاى خود تعصب جاهليّت داشتند .
( 2 ) - تعصبى كه صاحبش گنهكار شمرده مىشود اين است كه آدمى بَدان قوم خود را از خوبان قوم ديگر بهتر بداند ، ولى دوست داشتن قوم خود تعصب نيست ، كمك كردن قوم خود با اينكه ستمكارند در ستمشان تعصب غير جايز مىباشد . ( وسايل الشيعه - جلد 11 - صفحه 298 ) .