« ايَّاكُمْ وَالتَّفْريطَ فَتَقَعُ الْحَسْرَةَ حينَ لا تَنْفَعُ الْحَسْرَةَ » « 1 »
مصاديق افراط و تفريط و اعتدال
هر فعلى ، سخنى ، و حتى عقيدهاى داراى حد اعتدال و دو جانب افراط و تفريط است .
در اين قسمت از بحث ، به توضيح اين سه حالت در برخى از اعمال و افعال و نيز عقايد مىپردازيم .
1 - افراط و تفريط در عبادت
انجام همهء فرائض و واجبات ، و نيز مستحبات ، در حد توان و بهقدر وسع و مطابق وضعيت زمانى و مكانى و ساير شرايط ، اعتدال در عبادت است و لذا هرگونه كوتاهى در اين خصوص و يا تحميل فشار در انجام مندوبات جانب تفريط و افراط اين عبادت مىباشند .
رسول اللَّه صلى الله عليه و آله به حضرت امير عليه السلام مىفرمايند :
« يا عَلىّ انَّ هذا الدّينَ مَتينٌ فَاوْغِلْ فيهِ بِرِفْقٍ وَلا تُبَغِّضْ الى نَفْسِكَ عِبادَةَ رَبِّكَ ، انَّ الْمُنْبَتَّ يَعْنى الْمُفْرِطَ لا ظَهْراً ابْقى وَلا ارضاً قَطَعَ » .
آن حضرت در پايان اين وصيت زيبا مىفرمايد :
« فَاعْمَلْ عَمَلَ مَنْ يَرْجُو انْ يَمُوتَ هَرِماً ، وَاحْذَرْ حَذَرَ مَنْ يَتَخَوَّفُ انْ يَمُوتَ غَداً » « 2 »
هامش
( 1 ) - از تفريط بپرهيز كه موجب افسوس مىشود زمانى كه افسوس بى فايده است . ( بحارالانوار - جلد 10 - صفحه 95 ) .
( 2 ) - اى على ، اين دين متين و سنگين است ، در او با نرمى وارد شو ، عبادت پروردگارت را مبغوض خود مگردان زيرا كسى كه در راندن مركوب زيادهروى كرده ، نه مركوب را سالم گذاشته و نه مسافت را پيموده است . پس چنان عمل كن كه تا پيرى راه زيادى است و لذا خود را ضعيف منما تا درمانده نشوى ، و نيز چنان از معاصى پرهيز كن كه فردا مىميرى . ( وسايل الشيعه - جلد 1 - صفحهء 83 ) .