مغرب ، صبح . با اين وصف ، زوال وقت دو نماز ظهر و عصر است و اين وقت مشترك ميان اين دو نماز است و نيز مغرب وقت دو نماز مغرب و عشا است و اين وقت هم مشترك ميان مغرب و عشاست . بنابراين آيه اقتضاى جمع بين نمازها مىكند . ولى دليل غير قرآنى دلالت دارد بر اينكه جمع در وطن بدون عذر جايز نيست . پس جمع فقط در وطن با وجود عذر چون باران و غير آن و نيز در سفر جايز است . « 1 »
پس در قرآن ، نه تنها دليلى بر منع جمع دو نماز نيست ، بلكه مىتوان به مؤيدهايى براى جواز جمع اشاره كرد .
و اما روايات
روايات منابع اهل سنت ، بر سه دسته قابل تقسيم است : گروه زيادى از روايات جمع بين نمازها را جايز دانسته و در آنها تصريح شده كه باهم خواندن نمازها شرطى ندارد . بخش ديگر از اخبار ، جمع بين نمازها بهطور مطلق و بدون اينكه بستگى به شرط شده باشد جايز مىداند . دستهاى ديگر ، جمع را بستگى به عذر نموده است .
دستهى اول رواياتى كه جمع را جايز شمرده و تصريح كردهاند كه جمع مشروط به ضرر نيست ، بلكه بهطور مطلق جايز است .
1 - سعيد بن جبير از ابن عباس نقل مىكند كه ابن عباس گفت : « رسول خدا ظهر و عصر و مغرب و عشا را جمع كرد بدون اينكه ترسى و يا سفرى در كار باشد . » « 2 »
2 - ابن عباس مىگويد : صلى رسول اللّه الظهر و العصر جميعا بالمدينة فى غير خوف و
هامش
( 1 ) - تفسير كبير ، ج 21 ، ص 27 .
( 2 ) - صحيح مسلم ، ج 2 ، ص 151 .