نماز عصر ، هنگام رسيدن شاخص به همان اندازه و يا دو سوم آن است . وقت نماز مغرب حين غروب آفتاب يا زوال قرمزى مشرق است و مىتوان نماز عشا را پس از اداء مغرب خواند ؛ هرچند وقت فضيلت نماز عشا ، پس از رفتن قرمزى مغرب است . « 1 »
با توجه به آنچه گفته شد ، جواز جمع ميان دو نماز ، به زمان آنها برمىگردد ؛ يعنى اگر گفته شود وقت نماز ظهر ، زوال است و وقت نماز عصر ، رسيدن شاخص به قد خود ؛ پس تا اين زمان فرانرسيده ، خواندن نماز عصر صحيح نيست . و نيز در مغرب و عشا ، اگر گفته شود وقت نماز مغرب غيب شدن قرص خورشيد است و وقت نماز عشا غيب شدن سرخى طرف مغرب ، تا اين سرخى از ميان نرفته باشد ، نماز عشا درست نيست .
اكنون دو نكته را بايد پىگيرى كنيم :
1 - زمان اداى نماز عصر و عشا از چه زمانى آغاز مىشود ؟
2 - آيا روايات وارد شده در منابع اهل سنت جمع را جايز مىدانند ؟
آيات متعددى در قرآن به اوقات عبادت و احيانا نماز ، اشاره كردهاند « 2 » ، ولى آيهى 78 اسراء صراحت بيشترى در اين باره دارد .
أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى غَسَقِ اللَّيْلِ وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كانَ مَشْهُوداً
.
« نماز را از زوال خورشيد تا نهايت تاريكى شب برپا دار و همچنين قرآن فجر را ؛ زيرا قرآن فجر ، مشهود فرشتگان شب و روز است . »
فخر رازى در تفسير اين آيه مىگويد : اگر غسق ، به معناى اول تاريكى باشد ، مراد از آن وقت نماز مغرب است و بنابراين آيه به وقت سه نماز اشاره دارد . زوال ،
هامش
( 1 ) - به اختلاف فتاوى مراجع معظم تقليد توجه شود .
( 2 ) - هود ، 114 ؛ اسراء 78 و 79 ؛ طه ، 130 ؛ روم ، 17 و 18 ؛ ق ، 39 و 40 .