براساس چه معيارى است ؟
اتفاقى ميان تمام مذاهب اسلامى است كه فعل كثير « 1 » در نماز ، نماز را باطل مىكند ، جزيرى در « الفقه على مذاهب الاربعة » مىگويد :
تبطل الصلاة بالعمل الكثير الذى ليس من جنس الصلاة و هو ما يخيّل للناظر اليه انّ فاعله ليس فى الصلاة . . . اما اذا عمل المصلى عملا زائدا عن الصلاة من جنسها كزيادة ركوع او سجود فان كان عمدا ابطل قليله و كثيره و ان كان سهوا لم يبطل الصلاة مطلقا . « 2 »
« نماز با فعل كثيرى كه از جنس نماز نيست بهطورى كه بيننده تصور كند كه شخص در حال نماز نيست ، باطل مىشود . البته اگر نمازگزار كارى انجام دهد كه از جنس نماز است ، مانند ركوع و سجود ، چنان كه عمدى باشد ، نماز باطل و در غير اين صورت نماز درست است . »
جزيرى مىگويد : « شافعى معتقد است كه اگر نمازگزار در نماز عمدا و به قصد سجده ، آيهى سجده بخواند ، نماز او باطل است ؛ مگر در صبح روز جمعه كه خواندن سورهى سجده جايز و مستحب است و سجده نيز سنت است . و اگر او صبح جمعه ، غير اين سوره را هم عمدا و آگاهانه بخواند و به سجده رود ، نماز وى باطل است . » « 3 »
با اين وصف خواندن سورههاى سجدهدار ، درست نبوده و مستلزم بطلان نماز است ، زيرا خواندن آيهى سجدهدار موجب وجوب سجده است ؛ و كسى كه آيهى سجدهدار را در حال نماز مىخواند خود را ميان دو مانع ( سجدهى تلاوت و نماز ) قرار داده است ؛ حال اگر سجدهى تلاوت را بجا آورد ، موجب فعل كثير و بطلان نماز است و اگر سجده تلاوت نكند امر به سجده را ترك گفته و در نماز نافرمانى
هامش
( 1 ) - هنگام نماز ، كارى انجام گيرد كه با حالت نمازخوان منافات داشته باشد .
( 2 ) - الفقه على المذاهب الاربعة ، ج 1 ، ص 305 و 306 .
( 3 ) - الفقه على المذاهب الاربعة ، ج 1 ، ص 466 .