دليل اول روايت زيد بن ثابت كه از طريق عطا بن يسار نقل شده است ؛ حكايت از روش عملى رسول خدا مىنمايد و با برخى اخبار ديگر در منابع اهل سنت ، تعارض دارد . از جمله : از عثمان بن عفان نقل شده كه سجده ، براى كسى كه آيهى سجدهدار را شنيده واجب است . السجدة على من استمعها . « 1 »
همچنين از ابن عمر نقل شده است كه السجدة على من سمعها . « 2 »
اين حديث از سعيد بن مسيب ، ابن شهاب و برخى ديگر از اصحاب نقل شده است . « 3 »
از عثمان ، ابن عباس و ابن مسيب نيز آمده است : السجدة على من جلس عليها . « 4 »
« سجده بر كسى كه در مجلس قرائت نشسته واجب است . »
و اين عبارتها ، حاكى از وجوب سجده است .
دليل دوم سورهاى كه عمر در خطبه تلاوت كرده است ، سورهى نحل است ، و وجوب سجده در سورهى نحل ، اختلافى است ؛ به عبارت ديگر ، تعداد سورههايى كه سجدهى واجب دارند ، از چهار سوره تا پانزده سوره گفته شده است . بنابراين ، سجده نكردن عمر ممكن است بيانگر استحباب سجده در تلاوت سورهى نحل باشد .
دليل سوم اين روايت مرسله است « 5 » و قابل اعتنا نيست .
دليل چهارم مخاطب آيهى انشقاق ، اعم از مؤمن و كافر است ؛ زيرا معقول نيست
هامش
( 1 ) - صحيح بخارى ، ج 2 ، ص 33 .
( 2 ) - المصنف ابن ابى شيبة ، ج 1 ، ص 457 ؛ تحفة الاحوذى ، ج 3 ، ص 139 .
( 3 ) - سنن ترمذى ، ج 2 ، ص 44 ؛ سنن الكبرى بيهقى ، ج 2 ، ص 324 ؛ فتح البارى ، ج 2 ، ص 460 ؛ مغنى ابنى قدامه ، ج 1 ، ص 653 .
( 4 ) - سنن الكبرى بيهقى ، ج 2 ، ص 324 ؛ فتح البارى ، ج 2 ، ص 460 ؛ عمدة القارى ، ج 7 ، ص 108 .
( 5 ) - روايتى كه برخى از ناقلان آن حذف شده باشد .