هستم و نمىتوانم خلاف ارادهى خدايى كه به من كمك مىكند ، كارى انجام دهم . انى رسول اللّه و لست اعصيه و هو ناصرى . « 1 »
3 - ثعلبة بن حاطب بن عمر بن اميه ، در « بدر » و « احد » حاضر بوده است ؛ همواره به مسجد پيامبر مىآمد و نماز خود را همه وقت به جماعت مىخواند . روزى نزد او از فقر خود گلايه نمود و درخواست كرد پيامبر براى او دعايى كند تا توانگر شود .
پيامبر به وى فرمود : اندكى كه شكر آن را بهجاى آورى ، بهتر است از فراوانى كه طاقت آن را نداشته باشى . ولى او با اين پاسخها خشنود نمىشد و با اصرار درخواست خويش را تكرار مىكرد و وعده مىداد كه حقوق الهى را پرداخت كند .
وى به دعاى پيامبر ثروتمند شد ولى پس از نزول آيهى زكات ، از پرداخت زكات امتناع ورزيد و آيات زير در نكوهش او نازل شد .
وَ مِنْهُمْ مَنْ عاهَدَ اللَّهَ لَئِنْ آتانا مِنْ فَضْلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ وَ لَنَكُونَنَّ مِنَ الصَّالِحِينَ * فَلَمَّا آتاهُمْ مِنْ فَضْلِهِ بَخِلُوا بِهِ وَ تَوَلَّوْا وَ هُمْ مُعْرِضُونَ
. « 2 »
« از آنان كسانى هستند كه با خدا پيمان بستهاند كه اگر خداوند ما را از فضل خود روزى دهد ، بىشك صدقه خواهيم داد و از سپاسگزاران خواهيم بود . ولى هنگامى كه خداوند از فضل خود به آنان بخشيد ، بخل ورزيدند و سرپيچى كردند و روىگردان شدند . »
پيامبر ديگر زكات او را نپذيرفت ، ابو بكر و عمر نيز به پيروى از پيامبر نپذيرفتند . « 3 »
4 - توطئه مسجد ضرار نيز به وسيله دوازده تن از اصحاب صورت پذيرفت . قرآن كريم در آيهى زير كار آنها را به شدت نكوهش كرد .
وَ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِداً ضِراراً وَ كُفْراً وَ تَفْرِيقاً بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ إِرْصاداً لِمَنْ حارَبَ اللَّهَ وَ
هامش
( 1 ) - صحيح بخارى ، ج 3 ، ص 182 ؛ مناقب عمر ابن خطاب ، ج 2 ، ص 1407 .
( 2 ) - توبة ، 75 و 76 .
( 3 ) - هيثمى به تفصيل داستان ثعلبه را ذكر كرده است . مجمع الزوايد ، ج 7 ، ص 32 .