بِأُذُنٍ غَيْرِ سَمِيعَةٍ ، قَدْ خَرَقَتِ الشَّهَوَاتُ عَقْلَهُ ، وَأَمَاتَتِ الدُّنْيَا قَلْبَهُ ، وَوَلِهَتْ عَلَيْهَا نَفْسُهُ ، فَهُوَ عَبْدٌ لَهَا ، وَلِمَنْ فِي يَدَيْهِ شَيْءٌ مِنْهَا ، حَيْثُمَا زَالَتْ زَالَ إِلَيْهَا ، وَحَيْثُمَا أَقْبَلَتْ أَقْبَلَ عَلَيْهَا ؛ لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّه بِزَاجِرٍ ، وَلَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ » .
هرآن كس به چيزى عشق ورزد همان نابينايش مىكند و قلبش را بيمار مىسازد . او با چشمى معيوب مىنگرد و با گوشى غيرشنوا مىشنود ، خواستههاى دل ، عقلش را نابود ساخته و دنيا قلبش را مىميراند و شيفتهء آن مىكند . او بنده دنيا و بنده هركسى است كه از دنيا چيزى را صاحب است . دنيا به هرسو بلغزد او نيز مىلغزد و به هر جانب روكند او هم به همان طرف متمايل مىشود ، هرچه بيمش دهند از خدا نمىترسد و پند هيچ واعظى را نمىپذيرد .
حضرت امير عليه السلام در خطبه 88 در بيان علل و اسباب هلاكت انسانها و ملتها و گروههاى اجتماعى افتاده در دام هواها و هوسها ، مىفرمايند :
« فَيَا عَجَباً ! وَمَا لِيَ لَاأَعْجَبُ مِنْ خَطَاءِ هذِهِ الْفِرَقِ عَلَى اخْتِلَافِ حُجَجِهَا فِي دِينهَا ! لَا يَقْتَصُّونَ أَثَرَ نَبِيٍّ ، وَلَا يَقْتَدُونَ بِعَمَلِ وَصِيٍّ ، وَلَا يُؤْمِنُونَ بِغَيْبٍ ، وَلَا يَعِفُّونَ عَنْ عَيْبٍ .
يَعْمَلُونَ فِي الشُّبُهَاتِ ، وَيَسِيرُونَ فِي الشَّهَوَاتِ . الْمَعْرُوفُ فِيهمْ مَا عَرَفُوا ، وَالْمُنْكَرُ عِنْدَهُمْ مَا أَنْكَرُوا ، مَفْزَعُهُمْ فِي الْمُعْضِلَاتِ إِلَى أَنْفُسِهِمْ ، وَتَعْوِيلُهُمْ فِي الْمُهِمَّاتِ عَلَى آرَائِهِمْ ، كَأَنَّ كُلَّ امْرِىءٍ مِنْهُمْ إِمَامُ نَفْسِهِ ، قَدْ أَخَذَ مِنْهَا فِيَما يَرَى بِعُرىً ثِقَاتٍ ، وَأَسْبَابٍ مُحْكَمَاتٍ » .
شگفتا چرا تعجب نكنم ؟ از خطاء اين گروههاى متخلف كه در هرامرى بر دلايل خود اتّكا مىكنند ، نه گام جاى پاى پيغمبرى مىنهند و نه از عمل وصى او پيروى مىكنند و نه به غيب ايمان مىآورند و نه خود را از عيب بر كنار مىسازند . به شبهات عمل مىكنند و در گرداب شهوتها غوطهورند ، معروف و ارزش به نظرشان همان است كه خود پسنديدهاند و منكر و ضدارزش همان است كه خود بد مىشمارند ! در حل مشكلاتشان به خود پناه مىبرند و در مبهمات و امور پوشيده به رأى خويش تكيه مىكنند . گويا هركدام امام خويشند و به قول خودشان به دستگيرههاى محكم خودساخته چنگ زدهاند .
حكومت اسلامى در نهج البلاغه (فارسى) — صفحة 330
مساهمون: على غضنفرى
ص٣٣٠