تميز حقّ از باطل
صراط مستقيم و راه هدايت راهى است آشكار ، و خداوند آن را از راههاى باطل تميز داده بهطورى كه هرصاحب خردى مىتواند آن را درك كند
قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ
.
امّا ابليس وسوسهگر و شياطين تابع او بيراهههاى بسيارى در اطراف خط مستقيم و كوتاه ارتباط بنده با خداوند ترسيم نمودهاند و با پيرايههايى حقّ نما ، خلايق را بهسوى آن فرامىخوانند و آنان را به گردابهاى واقع شده در فراى آن مسيرها مىكشانند .
حضرت امير عليه السلام در خطبه 16 ، نتيجه بيراهههاى دو سوى راه مستقيم و نيز راه ميانه را چنين بيان مىدارد :
« الْيَمِينُ والشِّمالُ مَضَلَّةٌ وَالطَّرِيقُ الُوسْطى هِىَ الْجادَّةُ » .
حاصل راه راست و چپ گمراهى است و راه ميان آنها راه نجات است .
پيداست آنكه در بيراهه قدم نهد ، امكان اغواى او بيشتر مىشود . عشق وى به آرمانش چشم دل او را از درك حقيقت كور مىسازد و لذا راه خود را تنها راه هدايت و راه ديگران را ضلالت مىشمارد و گاه تا پاى جان مىماند و امر و نهى هيچ مصلحى را نمىپذيرد .
حضرت در خطبه 109 مىفرمايند :
« وَمَنْ عَشِقَ شَيْئاً أَعْشَى بَصَرَهُ ، وَأَمْرَضَ قَلْبَهُ ، فَهُوَ يَنْظُرُ بِعَيْنٍ غَيْرِ صَحِيحَةٍ ، وَيَسْمَعُ