الْإِخْوَانُ فِي الدِّينِ ، وَالْأَعْوَانُ عَلَى اسْتِخْرَاجِ الْحُقُوقِ » .
به عامل زكات دستور مىدهم كه با مردم با چهرهاى عبوس روبهرو نشود ، و مردم را نرنجاند ، آنها را به هيچ چيزى و نيز به داشتن اموال بهتان نزند ، و به رياست برآنها فخر نفروشد و به آنها بىاعتنايى نشان ندهد . چرا كه آنان برادران دينى و ياران در برقرارى حقّ هستند .
در نامه 51 كه بازهم خطاب به مأموران اخذ زكات نوشته شدهاست ، حضرت بعد از توصيه به تهيّه زاد و توشه براى قيامت مىفرمايند :
« فَإِنَّكُمْ خُزَّانُ الرَّعِيَّةِ ، وَوُكَلَاءُ الْأُمَّةِ ، وَسُفَرَاءُ الْأَئِمَّةِ . وَلَا تُحْشِمُوا أَحَدًا عَنْ حَاجَتِهِ ، وَلَا تَحْبِسُوهُ عَنْ طَلِبَتِهِ ، وَلَا تَبِيعُنَّ لِلنَّاسِ فِي الْخَرَاجِ كِسْوَةَ شِتَاءٍ وَلَا صَيْفٍ ، وَلَا دَابَّةً يَعْتَمِلُونَ عَلَيْهَا ، وَلاعَبْدًا ، وَلَا تَضْرِبُنَّ أَحَدًا سَوْطاً لِمَكَانِ دِرْهَمٍ ، وَلَا تَمَسُّنَّ مَالَ أَحَدٍ مِنَ النَّاسِ ، مُصَلٍّ وَلَا مُعَاهَدٍ » .
شما خزانهدار ملّت و وكلاى امت و سفيران پيشوايان هستيد ، بر هيچ نيازمندى بهواسطه موقعيّت خود خشم نگيريد ، و از خواستههايشان باز نداريد ، و براى گرفتن زكات ، كسى را به فروش لباس تابستانى و زمستانى مورد نيازش و مركب مورد احتياجش و نيز فروش بردهاش مجبور نسازيد . بهخاطر گرفتن درهمى ، كسى را تازيانه نزنيد و به اموال هيچ مسلمان يا كافر ذمى و معاهد دستآلوده دراز نكنيد .
حضرت در نامهاى خطاب به مرزداران نوشتند :
« أَمَّا بَعْدُ ، فَإِنَّ حَقًّا عَلَى الْوَالِي أَلَّا يُغَيِّرَهُ عَلَى رَعِيَّتِهِ فَضْلٌ نَالَهُ ، وَلَا طَوْلٌ خُصَّ بِهِ ، وَأَنْ يَزِيَدهُ مَا قَسَمَ اللَّهُ لَهُ مِنْ نِعَمِهِ دُنُوًّا مِنْ عِبَادِهِ ؛ وَعَطْفاً عَلَى إِخْوَانِهِ » . « 1 »
چيزى كه بر والى و زمامدار واجب است آن است كه فضلى كه به وى رسيده و نعمتى كه به او داده شدهاست نبايد رفتار او را نسبت به ملّت دگرگون كند ، بلكه اين نعمت كه خداوند قسمت وى كردهاست ، بايد موجب گردد او هرچه بيشتر به بندگان خدا نزديكتر گشته و
هامش
( 1 ) - نهجالبلاغه ، نامه 50 .