و در انديشه بذل و سخاوت به همنوع نيستند . چنين صفتى - كه از امتيازات تعقل و جمعگرايى انسان است - در آنان وجود ندارد ؛ براى نمونه هيچ گاه اتفاق نيفتاده است كه مورچهها آنچه را كه در لانهء خود گرد آوردهاند ، در لحظهء حساسى به يكى از حيوانات مثلًا به گنجشكها ببخشند .
در مقابل ، مىدانيم فرشتگان - كه از بالاترين مخلوقات خداوند هستند - درست عكس حيوانات تمام تلاش و كارشان براى ديگران است و تمام نعمتهايى كه از سوى خداوند متعال به جهانيان مىرسد ، به وسيله فرشتگان انجام مىگيرد ؛ هر چه در اختيار دارند ، به ديگران مىبخشند . بنا بر اين ، حيوانات نمونه كامل صفت بخل و فرشتگان مظهر اتم و نمونه كامل صفت سخاوت هستند . برتر از سخاوت ، جود است كه از صفت كماليه و جماليه پروردگار متعال است . در مورد خداوند واژهء سخاوت به كار نرفته ، لكن خداوند جواد است و همه نعمتها و بخششها را او مىدهد و خداوند اجود الاجودين و بخشندهترين بخشندگان و از همه سخاوتمندان سخىتر است ، در قرآن كريم آمده است :
« وَ كَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ مُقِيتاً » ؛
و خدا همواره به هر چيزى تواناست .
مقيت به معناى نيروبخش است . آنچه را كه موجودات از صفات ملكوتى و روحانى و مواهب طبيعى دارند ، همه را خداوند به آنها بخشيده است .
بنا بر اين ، صفت سخاوت يكى از صفات الهى است و صفت بخل يكى از صفات حيوانى است . انسانى كه بخواهد صفت سخاوت را به دست آورد ، نخست بايد به پيرايش صفت حيوانى بخل از درون خود بپردازد و اين پليدى را از روح خود بزدايد ، تا بتواند به اخلاق انسانى و زيباى سخاوت آراسته گردد و به پايه فرشتگان و به مقام ربوبى نزديك گردد . انسان به همان نسبت كه با دستيابى به اين خوى از حيوانيت
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — صفحة 524
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٥٢٤