بزرگ اسلام شنيده نشده است كه در يكى از آنان اثرى از تكبر و خودخواهى و خودبزرگ بينى ظاهر شده باشد . و اين موضوع نشان مىدهد كه عظمت روح انسان در تواضع اوست ، و نه آن كه تواضع نشانهء كوچكى نيست ، بلكه علامت بزرگى انسان به شمار مىرود .
من به همهء دوستان توصيه مىكنم اگر مىخواهند در پيشگاه پروردگار متعال بزرگ باشند ، در برابر فرمان خداوند تسليم باشند و خودشان را در برابر همكيشان و برادران دينى از هر قشرى باشند كوچك ببينند . و اگر شيطان وسوسهاى در انسان ايجاد كند كه مثلًا من اين همه كمال دارم ، علم دارم ، مقام دارم ، خدمتهاى ارزنده دارم ، و آن ديگر هيچ يك از اينها را ندارد ، بنا بر اين ، من بالاتر از او هستم ، بايد فوراً اين وسوسه را از خود دفع كند ؛ چرا كه اگر هم همهء اينها درست باشد ، از كجا كه در پيشگاه خداوند قبول شده باشد ، از كجا كه كارهاى انجام شده خالص و بدون ريا بوده است ، از كجا كه در پيش خدا محبوب قرار گرفته ، آيا باز هم موفق خواهد شد ، آيا به همين حال از دنيا مىرود . هر انسان عاقلى احتمال مىدهد كه شايد اصلًا كارهايش مورد قبول خداوندى قرار نگرفته باشد . و اگر هم گذشتهاش خوب بوده ، آينده انسان معلوم نيست . بسا شده است كه انسانهايى بىايمان از دنيا رفتهاند ، من از كجا مىتوانم بدانم كه با ايمان كامل از دنيا مىروم ؟ بنا بر اين ، هيچ كس نمىتواند قضاوت كند كه من از ديگرى بهتر هستم ، شايد او عاقبت خوبى داشته باشد و من سرانجام خوبى نداشته باشم .
گويا روايت شده است كه متكبر و خود بزرگبين احمق است . عجب و تكبر از كمى عقل و شعور حكايت مىكند . انسان عاقل چگونه به عمل خويش عجب پيدا مىكند و آن را زيبا و خود را بزرگ مىبيند ، در صورتى كه نمىداند آيا اعمال او نزد خداوند قبول است يا نه ؟ بنا بر اين ، تكبر ، با اين حال ، سفاهت است و تواضع در پيشگاه خدا و بندگانش حاكى از عقل و كمال انسان است ، مگر در مواردى كه خداوند فرموده است .
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — صفحة 521
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٥٢١