اوصاف منافق
روايت مىگويد هر كس ظاهرش يك قدم از باطنش زيباتر باشد ، منافق است . اگر خداى نكرده تعريفتان كردند ، توصيفتان كردند ، فوراً طبق بيان على عليه السلام به آيينهء دل مراجعه كنيد . اگر راست مىگويند ، از ته دل بخواه خدا مثل اين كه درست مىگويند ، اما من در خطرم ، ادامه بده ، توفيقم بده ، بالاتر بروم ، چيزى نيست . عادل شدن هم مطلبى نيست . به يك آقايى گفتند آقا چه نعمتى بالاتر از اين كه مردم از شما تقليد مىكنند و سهم امام مىدهند و عادل هستيد . گفت تازه پس از هفتاد سال رسيدم به اين كه دزد نيستم . من فقط دزد نيستم . خوب اين فخر نيست . فخر مال اويس قرن است كه دو ساعت سجده مىكند و يك ساعتش را اشك مىريزد .
از آن دشمن سرسختى كه پيوسته در دنبال دارى ، چه قدر مىترسى ؛ به همان اندازه از اين دشمن داخلى كه انسان را پيش اللَّه مىشكند و شكست مىدهد ، نه پيش مردم . از اين ، بيش از آن بترسيد ، و اين انسان را تكامل مىبخشد و به عدد كف نفستان ، رتبهتان بالا مىرود ؛ به عدد مخالفت نفستان در نگاه و خوردن و رفتن و گفتن و نوشتن ، قدمتان بالا مىرود . از اين رو ، روايت دارد : آن كه نگاه مىكند و چون حرام است ، چشمش را مىپوشاند ، زوّجه اللَّه بحور العين فى الآخرة ؛ يعنى هر قدمى از مخالفت نفس ، يك تكاملى است براى انسان و تكامل همين است .
در سير قهقرايى ، انسان هم هر لذتى ، هر گناهى كه انجام داد ، يك قدم سقوط مىكند ؛ مثل آن يهودى كه وقتى مرد ، جبرئيل گفت سنگى افتاد ته جهنم . اين سنگ ، يهودى بود . وقتى متولد شده بود ، سقوط مىكرد از آن وقت تا وقت مرگش هر گناهى سقوطى است و سقوط تا وقتى كه بميرد . اين جمله را من بارها به دوستان گفتهام .
مرحوم علامه حلى ، محقق كبير و علامهء بزرگ ، اين مردى كه ارشد شاگردان مرحوم محقق كبير و علامهء بزرگ ، محقق صاحب شرايع بوده ، وقتى كه از ايران ، خواجه نصير الدين مىفرستد كسى را به سراغ محقق كه يك انسانى از شاگردانت كه خيلى فاضل باشد ، به ما بدهيد تا تدريس كند ، در ايران . اين جوان كم سن و سال را مىفرستد و اين