متعلق به عالم بالاست ؛ يكى از صفاتى كه از ويژگىهاى فرشتگان به شمار مىرود و بايد انسان نيز از آن برخوردار باشد ، تعصب صحيح است .
تعصب چيست ؟ و چرا با وجود اين كه تعصب را جزو رذايل مىشمارند ، ما در اينجا از آن به عنوان يكى از صفات فرشتگان نام بردهايم ؟
بزرگان علم اخلاق تعصب را به دو نوع كور و بينا تقسيم كردهاند : تعصب نسبت به شهر و ديار و قوم و خويش و امثال آنها تعصب كور است ؛ اما تعصب براى تحقق هدف ، تعصب بيناست . اگر هدف انسان ، الهى و مقدس باشد ، بايد كاملًا نسبت به آن تعصب بورزد . اين تعصب كاملًا صحيح و بجاست . خدا به فرشتگان اطلاع داد كه :
« إِنِّى جَاعِلٌ فِى الْأَرْضِ خَلِيفَةً » ؛
من مىخواهم براى خود جانشينى در زمين انتخاب كنم .
آنان چنين گفتند :
« أَ تَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَ يَسْفِكُ الدِّمَاءَ » ؛
آيا مىخواهى كسانى را در زمين قرار دهى كه در آن فساد كرده و خون يكديگر را بريزند ؟
اين سخن نشانگر تعصب و حساسيت فوق العاده آنان در مقابل اوامر و نواهى پروردگار است . آنان از اين كه در زمين منكرى ايجاد شده و نسبت به احكام خدا بىحرمتى شود ، حساسيت كامل دارند و اين صفت را هر مؤمنى بايد در خود تقويت كند .
اگر انسانى بشنود كه در آن سوى كره زمين گناهى واقع شده است و در اين مورد حساسيت نشان ندهد ، تعصب ايمانى ندارد . به مؤمنين سفارش شده است كه اين گونه دعا كنيد :
وَ لَاتَجْعَلِ الدُّنْيَا أَكْبَرَ هَمِّنَا وَ لَامَبْلَغَ عِلْمِنَا ؛
خداوندا ، دنيا را همّ بزرگ ، و منتهاى علم ما قرارمده .
ما تا از اين دنيا عبور نكرده و به عالم ديگر نينديشيم ، سعادتمند نخواهيم شد . ما
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — صفحة 380
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٨٠