استراحت و خوشى خود در راه مضايقه نكنيد . اين درسى است كه انبيا و اوليا به ما آموختهاند .
زمانى كه آية اللَّه العظمى بروجردى رحمه الله در بستر بيمارى افتاده بودند ، يكى از علماى بزرگ مشهد براى عيادت به حضور ايشان مىرسد و در آنجا مىبيند كتابى در دست ايشان است و با آن حال نقاهت و بيمارى هنوز از مطالعه دست نكشيدهاند . آن عالم بزرگوار از ديدن اين صحنه به وجد آمده و شروع مىكند به تجليل از مقام علمى و فقاهتى مرحوم بروجردى . در اين هنگام ، آية اللَّه العظمى بروجردى جملهاى مىفرمايد كه بجاست مورد توجه خاص اهل علم قرار گيرد ، مىگويند : از زمانى كه جامع المقدمات را به دست گرفتم و مشغول تحصيل علوم مختلف شدم تاكنون بين من و كتاب جدايى نيفتاده است ؛ گاه براى تحقيق مطلبى آن قدر تلاش كرده و به كتابهاى مختلف مراجعه مىكردم كه گذشت زمان را اصلًا احساس نمىنمودم و بسيارى از اوقات صداى مؤذن مرا به خود مىآورد كه وقت اذان صبح است و من شبى را تا صبح به تحقيق و مطالعه مشغول بودهام .
اين نمونهاى از بذل راحتى و خوشى است ، براى آنان كه در استراحت خويش نيز شح مطاع ندارند .
شح مطاع مراحل مختلفى دارد كه به تدريج ، مشكل و مشكلتر مىشود تا بدانجا مىرسد كه انسان بخواهد از مقام و جاه خود بذل و انفاق نمايد كه اين مرحله از دشوارترين مراحل شح مطاع است .
دومين نكتهاى كه در اين حديث شريف به عنوان مهلك و موبق از آن ياد شده است ، هواى نفسى است كه انسان تبعيت از آن نمايد . اين مورد نيز از خطرناكترين صفاتى است كه انسان را گرفتار مىكند و سرانجام او را تباه و نابود مىسازد . هوى يعنى ميل و محبتى كه نفس انسانى در برابر غير خدا از خود ظاهر مىسازد . پيروى از هواى نفس از مهمترين امراضى است كه در بشر وجود دارد و از مهمترين امتحاناتى است كه در پيش پاى او قرار داده شده است .
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — صفحة 192
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٩٢