چرخ و وسايل و ابزار ديگر استفاده و محلّ توقّف استفادهكنندگان مىباشد .
8 . حريم چاه عميق از نظر استفاده ، مقدارى است كه نصب موتور و ابزار و ادوات و ساير وسايل استخراج آب ، بدان توقّف دارد .
9 . حريم چاه عميق و غيرعميق از نظر آب مشروبى يا مزروعىِ داخل زمين ، كه نبايد كس ديگر چاه مشابهى در حوالى آن بزند ، مقدار از مسافت است كه ضررى محسوس و مُعتنابِه به آب آن نزند ؛ و بدين بيان در مسافتى كمتر از آن ، كسى ديگر حقّ حفر چاه ندارد .
اگر نيازمندان آب ، زياد باشند ، به طورىكه مراعات حقّ مذكور براى صاحب يك يا چند چاه ، سبب حرج و ضرر و عسرت ديگران مىشود . حاكم اسلامى مىتواند چاههايى را تا آن حد كه سبب تعديل در استفادهء آبهاى زيرزمينى گردد ، براى ديگران اجازه دهد .
ملاحظهء حال حريم چاه از دو نظر فوق ، اين نتيجه را مىبخشد كه زراعت و كشت و احيا كردن اطراف چاهها ، به دور از حلقهء آن - يعنى در خارج از حريم اوّل آنها - مانعى ندارد ؛ چه آن كه زراعت و ساختمان امثال آن در اطراف چاه ، ضررى به حال آب نمىزند .
10 . حريم آبادى و دهكده ، مقدارى از مسافت خارج آن است كه راحتى زندگى اهل آبادى و تماميّت سكونت و ثباتشان ، بدان توقّف دارد ، مانند : محلّ گورستان ، غسّالخانه ، محلّ ريختن زبالههاى اخراجى ، خرمنگاه براى كوبيدن محصول ، استخر و نحو آن براى شنا كردن يا آبيارى حيوانات ، در صورت لزوم خوابگاه روزانهء حيوانات و مَواشى ، پاركينگ بيرون از ده در موارد احتياج ، ميدان آموزش نظام ، ميدان ورزش و تفريحِ مشروع در صورت اعتياد ، مراتع و چراگاه براى مَواشى و حيوانات تا آن مقدار كه مورد نياز است ، و نظاير اينها كه با اختلاف مقدار نياز ، قابل زياد و كمى است .
شاهدِ آن كه بايد حريمى براى مواضع محياة ، ملحوظ گردد ، روايات زير است :
1 .
عن رسول اللَّه صلى الله عليه و آله في النخلة : قضى فيها أنّ لكلّ نخلة من الأرض مبلغ جريدة من جرائدها
نوشتارهاى فقهى (فارسى) — صفحة 514
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٥١٤