مسئلهء 24 . معاملهء اطفال غير بالغ و ديوانگان و كسانى كه از ترس كسى مال خود را مورد معامله قرار مىدهند و كسانى كه مال ديگران را مىفروشند ، باطل است . و معاملهكننده با اينان ، آنچه را گرفته ، مالك نمىشود و واجب است پس بدهد ؛ و آنچه از مال خود به بچّه و ديوانه داده و تلف شده ، حقّ مطالبه ندارد .
مسئلهء 25 . معامله با اطفال در اشياى كوچك و كم ارزش - مانند : قلم ، كبريت ، سيگار و غيره - عَلَى الظاهر ، عيب ندارد .
مسئلهء 26 . بر پدر و جدّ پدرى ، واجب است بر فرزندان غير بالغ و غير عاقل خويش سرپرستى كنند و آنها را به مصالح ضروريشان هدايت نمايند و از مفاسد جلوگير باشند و اموال آنها را از تلف و تباهى نگهدارند . و جايز است در آن اموال ، طبق مصلحت ، تصرّف نمايند ؛ و اگر نياز دارند ، به مقدار ضرورت بخورند . و اگر احساس مرگ مىكنند ، واجب است در صورت لزوم ، بر آنها وصى و سرپرست ، تعيين نمايند .
مسئلهء 27 . تصرّف در اموال اطفال غير بالغ و انسانهاى غير عاقل ، بر همهء مردم ، حرام است ، جز اشخاص زير : 1 . پدر 2 . جدّ پدرى 3 . وصىّ تعيين شده از طرف پدر يا جد 4 . حاكم شرع اسلامى 5 . نمايندهء حاكم اسلامى 6 . عدول مؤمنين - يعنى مسلمانهاى با وثوق و عدالت - در صورت نبودن حاكم اسلامى 7 . هر مؤمنى - گر چه غير عادل - كه بتواند از جان و مال آنها محافظت كند . در فرض نبودن عدول مؤمنين بر هر يكى از افراد فوق در طبقهء خود ، حفظ جان و مال اطفال و مجانين و تصرّف در جان و مالشان ، بر حسب اقتضاى ضرورت ، واجب است .
مسئلهء 28 . بر فروشنده و خريدار ، واجب شرطى است در مقام معامله و خريد و فروش ، امور زير را مراعات كنند :
1 . سنجش مقدار جنس قابل فروش . و سنجش غالباً به يكى از طُرق زير ، انجام مىيابد : تعيين به واسطهء وزن كردن ، كيل كردن ، شمردن ، متر كردن ، و گاهى به مشاهده و ديدنِ مال . و خريد و فروش ، بدون سنجش ، باطل است .
نوشتارهاى فقهى (فارسى) — صفحة 142
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٤٢