بحث حديثي
مردى به امام صادق عليه السلام عرضه داشت : عوامِ يهود - كه راه فهم واستفادهء آنها از تورات جز علمايشان نيست ؛ وتنها از طريق اخبار آنها احكام تورات را مىشنوند - چگونه خداوند ، آنها را توبيخ مىكند ، در حالي كه عوامِ آنها ، نظير عوام ما هستند كه احكام قرآن را از علمايشان مىآموزند ؟ پس ما هم مورد توبيخ هستيم ؟
امام صادق عليه السلام فرمود : « عوامِ ما با عوامِ آنها از سويى متّحد واز سويى جدا هستند . امّا جهت اتّحاد ، اين كه : اگر عوامِ ما نيز از علمايشان تقليدِ كوركورانه كنند ، مورد توبيخ ومذمّتاند . وامّا جهت جدايى ، اين است كه : عوام يهود ، علماى خود را مىشناختند كه دروغ مىگويند ، حرام مىخورند ، رشوه مىگيرند ، احكام تورات را به وساطتها ورابطه وسازشها تغيير مىدهند . وچون براي كسى تعصّب ورزند ، حقوق ديگران را به أو مىدهند وصاحبان حق را محروم مىكنند . ونيز عوام يهود مىدانستند كه آنها همهء گناهان مذكور در تورات را مرتكب مىشوند . وبه اضطرارِ وجدان مىفهميدند : كسى كه چنين جرايمى را مرتكب شود ، فاسق است ؛ ونبايد أو را دربارهء آنچه از خدا يا از أنبيا ووسائط خدا نقل مىكنند ، تصديق نمود . پس بدين جهت كه آنان از كساني تقليد مىكردند كه فاسق وفاجر بودند ، توبيخ نموده [ است ] واگر عوام الناس از شيعيان ما نيز اين چنين تقليد نمايد ، همانند آنها مستحقّ نكوهشاند ، كه چرا از فقهاى فاسق ، تبعيّت مىنمايند . وامّا آن كس از فقهاى اماميّه كه نگهدارندهء نفس خود وحافظ دين خود ومخالف هواي خود وأطاعت كننده از مولاي خود باشد ، پس [ بر ] عوام شيعيان ما است كه از وى تقليد كنند واحكام الهى را فرا گيرند . واينان جز برخى از فقها نيستند . وآنان كه قبايح وگناهان بزرگ را همانند علماى عامّه مرتكب مىشوند ، چيزى از آنها از جانب ما نشنويد ونپذيريد ؛ وكرامت وخيرى در آنها نيست » .
[ تفسير آيهء 89 ]
فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِنْدِ اللّهِ