جامعهء مسلمين ومالكيت مصوبه در قانون اسلام قناعت كرديم .
پنجم : در بيان وجه استثنا است .
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَقَلِيلٌ مَا هُمْ . « 1 » متعلق ايمان يعنى ( باور ) در اينجا ذكر نشده ومقتضاى سخن در أمثال اين موارد ، تعميق متعلق است كه مثلًا جملهء « بما يجب الايمان به » در تقدير گرفته شود . حاصل معنى آنكه شركاى أموال وسهامداران غالباً به حق يكديگر تعدى مىكنند جز آنان كه گرويدهاند وتحرك عملي بر طبق گرايش خويش دارند ، واينجا به دو مطلب بايد توجه داشت :
أول آنكه : عدم تعدى انسانها نسبت به همنوع خويش چه در أموال شخصي وچه در ساير قسمتهاى مورد اشتراك ويژهء بندگانى است كه داراى دو بعد ايمانى باشند ؛ يعنى گرايش وباور باطني ، كردار وعملهاى صالح پس اعتقاد ، بدون عمل صالح ، ويا عمل بدون اعتقاد انسان را از ستم وتجاوز جلوگير نخواهد شد وبا اندكى تأمل ، در آيات شريفه ، اين مطلب دستگير مىشود كه عمدهء آثار دنيوي وهمه پاداشهاى اخروى مؤمن معلول اين دو امر - ايمان وعمل صالح - است .
وبه عبارت ديگر مستفاد از تفحّص وغور در ادلّهء آنكه ايمان تنها موضوع وزيربناى احكام عملي وبرنامههاى شرعي است وايمان مقرون به اعمال ، موضوع وأساس پاداشهاى اخروى است .
چنانكه مقتضاى طبع قضايا اينكه عقايد باطني مولد كردار ، وكردار مؤثر در أمور خارجي دنيوي واخروى است . پس مضمون آيات مربوطه آنكه :
اى گروندگان به قلب ، تحرك عملي داشته باشيد ، فرايض را انجام دهيد ، محرمات را ترك گوييد ، واى كساني كه گرويده وعملهاى صالح انجام دادهايد ، منتظر پاداش دنيوي واخروى باشيد . توجه به آيات زير شود :
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَبْرِ وَالصَّلَاةِ . « 2 »
هامش
( 1 ) . سورهء ص ، آيهء 24 .
( 2 ) . سورهء بقره ، آيهء 153 .