اللّهُ بِهذَا مَثَلًا يُضِلُّ بِهِ كَثِيراً وَيَهْدِي بِهِ كَثِيراً وَمَا يُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفَاسِقِينَ . [ 26 ]
خداوند در آيات گذشته ، مَثَلى چند بياورد ، مثل روشن كنندهء آتش وگرفتار باران شديد . ودر جاى ديگر نيز از ذُباب وعنكبوت وخانهء أو مثال زده [ است ] . از اينرو مشركان ومعاندان ، اين مطلب را القا نمودند كه : شأن خدا بالاتر از اين است كه مَثَل زند ؛ ويا از موجودات كوچك وبىارزش ، مثال آورد . بدين جهت فرمود : همانا خداوند را حيا وشرم نيايد از اين كه دربارهء هر شخصي يا هر امرى - مادّى ، يا معنوي - مَثَل زند ، هر مثلي را بخواهد ، پشه ؛ يا بالاتر از آن در كوچكى ، مانند ميكروب ويا خز ؛ ويا بالاتر از آن در بزرگى ، مانند أسب وشتر . امّا كساني كه ايمان آوردهاند ، هر چند وجه تشبيه يا وجوه آن را درك نكنند ، مىدانند كه آن مَثَل به جا وبه حقّ واز جانب پروردگارشان ، براي بيان حقيقتي واثبات هدفى گفته شده . وامّا كساني كه كفر ورزيدهاند ، طبق عادتِ عناد وانكار حق وانگيزهء تحريفِ أذهان مىگويند : خداوند ، چه هدفى از اين مثال دارد ؟
آرى ، خداوند به اقتضاى حكمت تام وهدايت عام ، مثالي را متناسبِ مقام مىزند ، هر چند بسيارى از مردم را بالتسبيب گمراه مىكند وبسيارى را هدايت .
والبتّه گمراه نمىكند مگر فاسقان را ؛ يعنى آنان را كه مستعدّ خروج از راه حقّاند .
بحث تمثيلى
خداوند ، در جاهاى زيادى از كلام آسمانى خود ، مَثَلهايى تنبّهآور وبيدارىبخش زده ، كه از آن جمله ، موارد زير است :
1 . مشركان را در خواستنِ حاجت وتوسّل به بتها ، به كسى كه با حيوانات سخن بگويد ، تشبيه نموده [ است ] . « 1 »
2 . انفاق در راه خدا را به يك حبّهء كشت كه هفتصد برابر يا زيادتر حاصل دهد ،
هامش
( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 271 .