وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ . « 1 » پس ما حصل آية اينكه بِرّ واحسان حقيقي ، عبارت از معتقد شدن به أموري خاص وانجام كارها وتخلق به صفات نيك است .
وَالْمُؤْمِنُونَ كَلٌّ آمَنَ بِاللّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِن رُسُلِهِ . « 2 » هر فردى از مؤمنان به اللَّه ، فرشتگان ، كتابهاى آسمانى وفرستادگان خدا ايمان آورد ، مىگويند ميان پيامبران أو فرقى نمىگذاريم .
ودر اين آية ، يوم الآخر ذكر نشده ؛ ولى در آيات زياد ديگرى بر وجوب اذعان آن تصريح شده است .
واما آيهاى كه دلالت بر ماهيت كفر ومتعلق آن دارد آيهء زير است .
وَمَن يَكْفُرْ بِاللّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيداً . « 3 » كسى كه به اللَّه ، فرشتگان ، كتابهاى آسمانى ، فرستادگان أو ، وروز واپسين كافر شود پس حقا كه سخت گمراه شده است .
در اين آية روشن شده كه ضلالت وگمراهىِ كامل يعنى كفر ، انكار همان هفت مطلب سابق است كه ايمان واعتقاد به آنها واجب بود . پس مىتوان گفت أصول اعتقادي وآنچه واجب الاذعان است ، هفت تا است وانكار هر يك از أصول مذكوره يا همهء آنها موجب كفر اصطلاحى است ونه منكر شدن حكم فرعى . بدين جهت علماى فقه در أبحاث فقهية مىگويند : انكار حكم فرعى در موردى سبب كفر مىشود كه منجر به تكذيب حكمي از احكام اصلى گردد ؛ « 4 » گرچه بعضي خصوص تكذيب نبي را طرح كردهاند . « 5 »
هامش
( 1 ) . همان .
( 2 ) . همان ، آيهء 285 .
( 3 ) . سورهء نساء ، آيهء 136 .
( 4 ) . شرح اللمعة ، ج 1 ، ص 286 ؛ كشف الغطاء ، ج 2 ، ص 359 ؛ مصباح الفقيه ، ج 1 ، ص 563 ؛ رياض المسائل ، ج 2 ، ص 357 .
( 5 ) . شرح اللمعة ، ج 1 ، ص 286 ؛ كشف اللثام ، ج 1 ، ص 399 ؛ الحدائق الناظرة ، ج 1 ، ص 425 .