عزيز كسى است كه هميشه پيروز بوده ومغلوب قرار نمىگيرد .
ولى ما اگر بر حريفى غالب شويم ، از حريف ديگر شكست مىخوريم ونيز در كودكى وپيرى غالب نخواهيم بود .
حكيم ، يعنى خداوند هر چه را آفريده است ، روى نظم وحكمت كاملى است وهيچگونه نقصانى در أو وجود ندارد . شما هر اختراع دقيقى را ببينيد ، داراى نقصى است وبه همين دليل ، ابتكارات واختراعات بشر پيوسته از نقصان رو به تكامل است . شما يك دانه گندم را در نظر بگيريد ؛ از هنگامى كه در دل خاك قرار مىگيرد تا هنگامى كه جوانه زده وسنبل مىدهد ويك دانه تبديل به هفتصد دانه مىشود ، در همه مراحل از قانونمندى ونظم دقيقى پيروى مىكند . تمام موجودات از كوچكترين ذرات أتم گرفته تا بزرگترين مجموعه كهكشانها ، همه از همين نظم دقيق برخوردارند . لذا خداوند متعال مىفرمايد :
مَّا تَرَى فِى خَلْقِ الرَّحْمَنِ مِن تَفَاوُتٍ فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرَى مِن فُطُورٍ ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ يَنقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ خَاسِأً وَهُوَ حَسِيرٌ ؛ « 1 » در آفرينش خداوند ( در برخوردارى همه موجودات از قانونمندى خاص ) هيچگونه تفاوتى نمىبينى ، دو باره نظر كن ، نگاهت خسته ونوميد ( از پيدا كردن تفاوتى ) به سويت بازمىگردد .
كرهء زمين با كرهء مريخ يا يك فيل با يك مورچه هيچگونه تفاوتى در برخوردارى از اين نظم ندارند وهر قدر نگاهت را براي پيدا كردن نقص وكمبود نظمى به ميان پديدههاى عالم نفود دهى ، تنها چشم خويش را افسردهاى واز اين سفر عبث بىنتيجه باز خواهد گشت .
انسان هيچ كمبودى در نظم اين عالم تاكنون وبعد از اين پيدا نمىكند ؛ مگر اين كه نفهمد وبه اشتباه چيزى را نقص در موجودى تلقى كند .
هامش
( 1 ) . سورهء ملك ، آيهء 3 - 4 .