[ تزكيه و رستگارى ]
( آيهء 9 و 10 ) ( قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّلهَا * وَ قَدْ خَابَ مَن دَسَّلهَا )
لغت :
دسّى فعل ماضى از باب تفعيل و ثلاثى آن « دسى » به معنى آلوده كرد است . و برخى گفتهاند : دسّى در اصل « دسس » بوده و بنابراين دسّى يعنى پوشاند .
تفسير :
اين دو آيه جواب قسمهاى آيات قبل است .
سوگند به آنچه ياد شد كه به يقين رستگار شد كسى كه نفس را در كمالات اعتقادى و اخلاقى رشد داد و از پليدىهاى فكرى و نفسانى - مانند شرك و كفر و گناه - پاكيزه كرد .
و بىترديد محروم و زيانكار شد كسى كه نفس را به پليدىها آلوده و زير پردهء جهل و كفر و فسق پنهان نمود .
در حديث كافى از حضرت باقر و حضرت صادق عليهما السلام در تفسير اين دو آيه روايت شده است :
قَدْ أفْلَحَ منْ أطَاعَ ، وَقَدْ خَابَ مَنْ عَصى . « 1 »
گفته شده : تزكيهء نفس موجب تصفيهء دل است . هرگاه كه نفس از شوب هوا پاك شود ، دل از لوث تعلُّق به ما سوى اللَّه مصفّى گردد و همگىِ خاطر خود را بر شكرگزارى مصروف دارد و به كلّى مستغرق در طاعت و فرمانبردارى شود .
( آيهء 11 - 15 ) ( كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْوَلهَآ * إِذِ امنبَعَثَ أَشْقَلهَا * فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ نَاقَةَ اللَّهِ وَ سُقْيهَا * فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُم بِذَمنبِهِمْ فَسَوَّلهَا * وَلَا يَخَافُ عُقْبهَا )
هامش
( 1 ) . اصول كافى ، ج 1 ، ص 163 . با تلخيص و مجمع البيان ، ج 5 ، ص 498 .