[ آسمان ، زمين و ساير نعمتها ]
تفسير :
بعد از آن به جهت تذكّر منكرانِ معاد و اظهار قدرت خود بر آن فرمايد : آيا آفريدن شما - يا زنده كردن شما - منكران حشر و نشر و معاد پس از مرگ دشوارتر است يا آسمان با اين عظمت كه آن را بنا نمود ؟ و چون شما مىدانيد كه آسمان با اين عظمت و رفعت آفريدهء خداست ، پس چگونه قادر نباشد كه شما را براى جزاى اعمالتان زنده نمايد ؟ !
رَفَعَ سَمْكَهَا . . . : سقف آن را برافراشت و خلقتش را از نظر ماهيت ذات و كرات تزيينى و حركتهاى مستقيم و دايرهاى آنها نظام بخشيد .
و شبش را تاريك و روزش را روشن و آشكار ساخت .
و اضافهء روز و شب به آسمان به سبب آن است كه حدوث آنها به سببى آسمانى است .
وَ الْأَرْضَ . . . : و زمين را پس از آن بگسترد و هموار نمود و در حركت وضعى آن به دور خود ، و در مدار حركت انتقاليش به دور خورشيد به چرخش انداخت .
آبهاى درونى زمين - يعنى چشمهها - و چراگاهها و گياهان آن را خارج كرده و ظاهر ساخت .
و كوهها را بر روى آن ثابت و پا برجا نمود ( تا آبها در آن ذخيره شود ) .
مَتعًا لَّكُمْ . . . : و خداوند زمين را گسترد و كوهها را پايدار ساخت و چشمهها و گياهان را ظاهر كرد تا براى شما و چارپايانتان وسيلهء برخوردارى در زندگى باشد .
تعقّل و تدبّر در اين آيات باهرهء الهى باعث مىشود كه انسان يقين كند بر اين كه بعث و نشور و معاد كه انجام آن از اينها آسانتر مىباشد حق است .
( آيهء 34 - 36 ) ( فَإِذَا جَآءَتِ الطَّآمَّةُ الْكُبْرَى * يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْإِنسنُ مَا سَعَى * وَ بُرّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَن يَرَى )
لغت :
طامّة حادثهء بزرگ و فراگير .