( آيهء 8 - 14 ) ( قُلُوبٌ يَوْمَلِذٍ وَاجِفَةٌ * أَبْصرُهَا خشِعَةٌ * يَقُولُونَ أَءِنَّا لَمَرْدُودُونَ فِى الْحَافِرَةِ * أَءِذَا كُنَّا عِظمًا نَّخِرَةً * قَالُواْ تِلْكَ إِذًا كَرَّةٌ خَاسِرَةٌ * فَإِنَّمَا هِىَ زَجْرَةٌ وَ حِدَةٌ * فَإِذَا هُم بِالسَّاهِرَةِ )
لغت :
واجفة يعنى مضطربة . حافرة به حالت قبلى يا حالت نخستين گفته مىشود .
نخرة جمع « نَخِر » و آن به معنى پوسيده است . ساهرة به معنى بيابان و روى زمين است .
تفسير :
در آن روز دلهايى سخت مضطرب و بيمناكاند .
چشمانشان به جهت هولهاى آن روز خاضع و فروافتاده است .
همانها كه امروز گويند : آيا ما پس از مرگ دوباره به حال نخستين زندگى بازگردانده مىشويم ؟ يعنى آيا ما را بعد از مرگ به همان حالت كه داشتيم ، بر خواهند گرداند ؟
آيا آن گاه كه استخوانهاى پوسيده و خرد شديم ما را زنده و مبعوث خواهند كرد ؟
از روى استهزا گويند : در آن صورت اين بازگشتى زيانبار است .
يعنى به طريق استهزا گفتند : اگر قيامت متحقّق شود و ما را رجوع به محشر باشد ، پس ما زيانكار باشيم ؛ زيرا پيوسته تكذيب آن كردهايم ؟ ! خداى متعال در جواب مىفرمايد : اينها استعجاب مىنمايند وقوع قيامت را با آن كه نزد قدرت ما در كمال آسانى است .
فَإِنَّمَا هِىَ زَجْرَةٌ . . . : جز اين نيست كه آن بازگشت و زنده شدن مردگان به سبب يك صيحه - نفخهء دوم صور - است .
كه ناگهان همهء آنها در روى زمين هموار خالى - يعنى صحنهء محشر - قرار خواهند گرفت .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 378
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٧٨