روز خيبر ، كه حضرت در روز خيبر چون ناتوانى اصحاب را مشاهده كرد ، فرمود :
لَاعْطِيَنَّ الرّايَةَ غَداً رَجُلًا يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ، ويُحِبُّهُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ ، كَرّاراً غَيْرَ فَرّارٍ .
اصحاب حضرت چون اين سخن را شنيدند ، طمع نمودند ، و حضرت ، عَلَم را به هيچ كس نداد مگر به على بن ابى طالب عليه السلام . 3 - آيهء نجوا كه چون فرود آمد ، هيچ كس به آن عمل ننمود مگر على عليه السلام . « 1 » ( آيهء 13 ) ( ءَأَشْفَقْتُمْ أَن تُقَدّمُواْ بَيْنَ يَدَىْ نَجْوَلكُمْ صَدَقتٍ فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُواْ وَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَأَقِيمُواْ الصَّلَوةَ وَ ءَاتُواْ الزَّكَوةَ وَ أَطِيعُواْ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَ اللَّهُ خَبِيرُ بِمَا تَعْمَلُونَ )
لغت و اعراب :
إشفاق به معنى ترسيدن . و صدقات منصوب و مفعول تقدِّموا است .
تفسير :
بعد از نزول آيهء قبل ، جز على عليه السلام كسى حاضر نشد قبل از اين كه خدمت حضرت رسول براى گفتگوى خصوصى برود صدقه بدهد . اين آيه آنان را سرزنش كرده مىفرمايد : آيا ترسيديد از اين كه پيش از گفتگوى خصوصى خود صدقهاى بدهيد ( فقير شويد ) ؟ ! پس حال كه انجام نداديد و خدا هم از شما درگذشت پس نماز را به پا داريد و زكات بدهيد و از خدا و پيامبر او اطاعت كنيد و خداوند به آنچه انجام مىدهيد آگاه است و جزاى اعمال شما را بر وفق آن مىدهد .
لطيفه : بزرگان در نازل شدن و نسخ اين آيه نكتهء لطيفى گفتهاند و آن بيان فضيلت حضرت على بن ابى طالب - صلوات اللَّه عليه - است ؛ چه در علم ازلى خدا ، سبقت يافته بود كه غير حضرت على عليه السلام كسى ديگر به اين امر اقدام نخواهد كرد ، و امتثال آن توسط شخص ديگرى متحقق نخواهد شد . پس نازل كردن و نسخ اين آيهء شريفه براى اظهار
هامش
( 1 ) . كشاف ، ج 4 ، ص 494 در اين چاپ جمله « از پدر خود . . . » را ندارد .