آن گونه كه براى شما در دنيا سوگند مىخورند كه ما مسلمانيم و با شما هستيم و گمان ايشان در آن روز اين است كه سوگند دروغ برايشان نفعى دارد ! آگاه باش كه آنها همان دروغگوياناند كه حتى براى خدا هم سوگند دروغ ياد مىكنند .
مراد آن است كه نفاق در آنها چنان تمكّن يافته كه در آخرت هم از ايشان زايل نگردد ، و بدان جهت تصور كنند كه خدا به سوگندهاى دروغ ايشان علم ندارد ، چنانچه نسبت به مؤمنان اين گونه تصور مىكردند .
نزد بعضى از مفسّران چون مواطن قيامت متعدد باشد ، در بعضى مواطن ، منافقان بر قبح كذب خود ، واقفاند و هيچ نگويند . و در موطن ديگر ، چون مدهوشان و متحيران باشند ، و به كلام دروغ و غير دروغ تكلم نمايند .
طبرسى رحمه الله فرمايد : اين كلام ، وصف حال ايشان است در دنيا ، يعنى منافقان خود را چنين تصور مىكنند كه در دنيا به راه راست هستند .
[ نقش شيطان در غفلت از خدا ]
( آيهء 19 ) ( اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمُ الشَّيْطنُ فَأَنسَلهُمْ ذِكْرَ اللَّهِ أُوْللِكَ حِزْبُ الشَّيْطنِ أَلَآ إِنَّ حِزْبَ الشَّيْطنِ هُمُ الْخسِرُونَ )
لغت :
استحواذ يعنى مستولى شدن . أنسى فعل ماضى از باب إفعال ، يعنى به فراموشى انداخت ( ياد خدا را از خاطر آنها برد ) .
تفسير :
شيطان بر آنها ( منافقان ) مستولى شده پس ياد خدا را از خاطرشان برده است . نه به زبان و نه به دل ياد خدا نيستند و غافل محضاند . آنان حزب و لشكر و پيروان شيطاناند آگاه باش كه حزب و سپاه و تابعان شيطان همان زيانكاراناند كه بهشت جاويد را از دست داده و در عذاب مخلَّدند .