تفسير :
باز ماندهشدگان از واقعهء حديبيه هنگامى كه شما براى گرفتن غنيمتهايى از خيبر به سوى آن جا روانه شويد به زودى به شما خواهند گفت : بگذاريد ما هم به دنبال شما بياييم .
آنها مىخواهند سخن ازلى خداوند را كه در لوح محفوظ نوشته شده و آن اين است كه اين متخلفان ، از غنائم بعدى محروماند را تغيير دهند ! بگو : هرگز به دنبال ما نخواهيد آمد خداوند پيش از اين در ازل اين گونه گفته ( و تغييرپذير نيست ) يا خداوند پيش از حركت ما به خيبر و يا پيش از آماده شدن شما براى آمدن به خيبر چنين فرموده و حكم كرده است .
آنها گويند : اين حكم خدا نيست و خدا آمدن ما را به همراه شما منع نكرده است ؛ بلكه شما بر ما حسد مىورزيد و نمىخواهيد ما در غنائم با شما شريك باشيم ! ( چنين نيست ) بلكه آنها جز اندكى نمىفهمند ( زيرا همهء فكر و درك آنها مصروف به امور دنياست و ديگران را مانند خود مىپندارند ، از اين رو مىگويند : حكم خدا نيست ؛ بلكه از روى حسد مىخواهيد همهء غنائم نصيب شما باشد ! ) .
( آيهء 16 ) ( قُل لّلْمُخَلَّفِينَ مِنَ الْأَعْرَابِ سَتُدْعَوْنَ إِلَى قَوْمٍ أُوْلِى بَأْسٍ شَدِيدٍ تُقتِلُونَهُمْ أَوْ يُسْلِمُونَ فَإِن تُطِيعُواْ يُؤْتِكُمُ اللَّهُ أَجْرًا حَسَنًا وَ إِن تَتَوَلَّوْاْ كَمَا تَوَلَّيْتُم مّن قَبْلُ يُعَذّبْكُمْ عَذَابًا أَلِيمًا )
اعراب :
أو يسلمون عطف بر تقاتلونهم و يا خبر مبتداى مقدّر است يعنى « أو هم يسلمون » .
تفسير :
به باز ماندهشدگان از اعراب باديه نشين بگو : به زودى به سوى مبارزهء با مردمانى سرسخت و جنگجو دعوت مىشويد كه با آنها مىجنگيد يا آن كه اسلام مىآورند .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 455
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٥٥