لغت :
جبلّ يعنى جماعت و گروه .
تفسير :
و بىترديد گروه بسيارى از شما را گمراه كرده است ، پس آيا انديشه و فكر نمىكرديد ( يا انديشه و فكر نمىكنيد ) تا به دام او نيفتيد و گمراه نشويد .
اين جهنّم كه مشاهده مىكنيد همان جهنمى است كه همواره به آن تهديد و از آن ترسانده مىشديد .
امروز در آن درآييد و حرارت و عذاب آن را بچشيد در برابر و به جزاى آن كه كفر و كفران مىورزيديد و حق را مىپوشانديد و انبيا و كتب آسمانى را تكذيب مىكرديد .
( آيه 65 ) ( الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلَى أَفْوَ هِهِمْ وَ تُكَلّمُنَآ أَيْدِيهِمْ وَ تَشْهَدُ أَرْجُلُهُم بِمَا كَانُواْ يَكْسِبُونَ )
تفسير :
امروز بر دهنهاى ايشان مُهر مىنهيم چون با ما در مقام انكار و منازعه برآيند و ادّعا كنند كه ما مشرك نبوديم و انبيا را تكذيب نكرديم ! مُهر زنيم تا قادر بر تكلم نباشند ، و دستهايشان با ما سخن گويد و پاهايشان به آنچه در دنيا انجام مىدادند و كسب مىكردند گواهى مىدهد ؛ يعنى اعضاى ايشان را به نطق درآورديم تا گواهى دهند بر ايشان ، و دهنهاى ايشان را مُهر نهيم تا ادّعاى دروغ از آنها صادر نشود .
تبصره : در كيفيت گواهى دادن اعضا و جوارح اقوالى است :
1 - خداى تعالى به آنها قدرت نطق دهد تا قادر شوند بر سخن گفتن و گواهى دادن چنانچه زبان بر نطق قادر است .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 42
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٢