تفسير :
و به راستى كه ما به آنها در چيزهايى از نظر توان جسمى و اموال و اولاد و قدرت تمكّن داده بوديم كه شما كفّار قريش را در آن چيزها تمكّن ندادهايم ( و آنها با آن همه تمكّن نتوانستند عذاب را از خود دفع كنند ) .
و براى آنها گوش و ديدگان و دلهايى قرار داده بوديم ( تا به وسيلهء آنها حق و دين حق را دريابند ) امّا نه گوششان و نه چشمانشان و نه دلهايشان چيزى را از عذاب خداوند از آنها دفع نكرد ( زيرا نه با گوش سخن حق را شنيدند نه با چشم آيات الهى را ديدند و نه با قلب دليلهاى وجود و يگانگى و قدرت خدا را درك كردند ؛ بلكه پيوسته آيات خدا را انكار مىكردند .
و سرانجام آنچه را ( يعنى عذاب را ) كه بدان استهزا مىكردند آنها را از همه سو فرا گرفت .
تنبيه : اين آيات شريفه هشدار است براى امّت پيامبر اسلام كه در اين گزارشات تأمّل كنند و از مخالفت فرامين الهى بپرهيزند كه عاقبت مخالف ، وخيم خواهد بود . حضرت امير المؤمنين عليه السلام در نهج البلاغه فرمايد :
وَقَدْ بُصِّرتُمْ إنْ أبْصَرْتُمْ ، وَقَدْ هُديتُمْ إنِ اهْتَدَيْتُمْ ، وَاسْمِعْتُمْ إنِ اسْتَمَعْتُمْ . « 1 »
به شما بينايى دادهاند اگر چشم بگشاييد و ببينيد ، و راه راست را به شما نشان دادهاند اگر بپذيريد ، و شنوايى به شما بخشيدهاند اگر بشنويد و از آن بهرهور شويد .
( آيهء 27 ) ( وَ لَقَدْ أَهْلَكْنَا مَا حَوْلَكُم مّنَ الْقُرَى وَ صَرَّفْنَا الْأَيتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ )
تفسير :
و حقّاً كه ما آنچه را كه در اطراف شما اهل مكّه از اجتماعات بود - مانند اصحاب حِجر و قوم ثمود و قوم لوط - هلاك كرديم و البته قبل از عذاب آيات گوناگون توحيد و عظمت
هامش
( 1 ) . نهج البلاغهء فيض الاسلام ، ص 1164 ، حكمت 149 .