[ مداراى مؤمنان با كافران ]
وَسَخَّرَ لَكُم . . . : و آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است همه را كه وجود و حفظ و تدبيرشان از اوست به سود شما مسخر نمود . حقّاً كه در اين مسخر كردن براى گروهى كه مىانديشند نشانههايى از توحيد و قدرت و رحمت اوست .
تنبيه : از محقّق طوسى رحمه الله نقل شده : تفكّر به اين است كه تفكّر كند در اجزاى جهان و ذرات آن و در افلاك و كواكب و حركات و اوضاع آن و اختلافات و مقارنات و مفارقات آن و تأثيرات و تغييرات آن و در مركبات و جمادات و نباتات و حيوانات و در اجزاى انسان و اعضاى آن از استخوان و عضلات و عصبات و رگها و غير آن از آنچه به شماره در نيايد و به آن و به آنچه در آن است از مصالح و حكمتها بر كمال صانع و عظمت او و قدرت او و علم او استدلال كند و در نتيجه از خلق منقطع ، و به كلّى به خالق و اطاعت او متوجه شود . « 1 » در كافى از حضرت صادق عليه السلام روايت شده كه حضرت امير المؤمنين عليه السلام فرمود :
إنّ التفكر يدعو إلى البر و العمل به ؛
تفكّر به نيكى و نيكوكارى و عمل به آن دعوت كند . « 2 »
[ هر چه كنى به خود كنى ]
( آيهء 14 و 15 ) ( قُل لّلَّذِينَ ءَامَنُواْ يَغْفِرُواْ لِلَّذِينَ لَايَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ لِيَجْزِىَ قَوْمَا بِمَا كَانُواْ يَكْسِبُونَ * مَنْ عَمِلَ صلِحًا فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَسَآءَ فَعَلَيْهَا ثُمَّ إِلَى رَبّكُمْ تُرْجَعُونَ )
اعراب :
يغفروا جواب امر و مجزوم است . فاعل ليجزى اللَّه است . من عمل . . . بيان جزايى است كه در آيهء چهاردهم ذكر شده است .
هامش
( 1 ) . به سفينة البحار ( ذيل فكر ) و اوصاف الاشراف خواجهء طوسى باب تفكّر رجوع شود .
( 2 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 55 ، ح 5 .