[ نفى امكان از هدايت برخى انسانها ]
( آيهء 40 ) ( أَفَأَنتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ أَوْ تَهْدِى الْعُمْىَ وَ مَن كَانَ فِى ضَللٍ مُّبِينٍ )
لغت :
صُمّ جمع أصم به معنى كر ، و عُمى جمع أعمى به معنى كور است .
تفسير :
پس آيا تو مىتوانى كرها را بشنوانى ، يا كورها و كسانى را كه در گمراهى آشكارند هدايت كنى ؟
بيان : تأثير دعوت و تبليغ انبيا منوط به آن است كه گوش و چشم قلبى باز باشد تا آثار هدايت ظاهر شود ؛ و چنانچه شنوايى و بينايى قلبى نباشد ، فايدهاى مترتب نخواهد بود و آيهء شريفه ناظر به اين است كه تو نمىتوانى بشنوانى سخن حق را ، يا بنمايى طريق هدايت را به آنان كه گوش و هوش ايشان از شنيدن حق كر و ديدهء دل آنها از ادراك راه حق تيره و بى نور است و تو مأمور نيستى كه به اجبار ، ايشان را به دين اسلام وادار كنى ، بر تو است ابلاغ و دعوت به حق ، و وظيفهء آنان است پذيرش حق .
[ منع وجود ولىّ اللّه از عذاب ]
( آيهء 41 و 42 ) ( فَإِمَّا نَذْهَبَنَّ بِكَ فَإِنَّا مِنْهُم مُّنتَقِمُونَ * أَوْ نُرِيَنَّكَ الَّذِى وَعَدْنهُمْ فَإِنَّا عَلَيْهِم مُّقْتَدِرُونَ )
تفسير :
پس اگر ما تو را از اين جهان به جوار رحمت خود ببريم پيش از آن كه از ايشان انتقام بگيرى ، پس بىترديد ما از آنها انتقام خواهيم گرفت .