اعراب و لغت :
دعاء الخير اضافهء مصدر به مفعول دوم است و اصل آن : « دعائه اللَّه بالخير » مىباشد .
فاعل و مفعول اوّل حذف شده است . گفته شده : يؤوس يعنى مأيوس از اجابت دعا . و قنوط يعنى داراى سوء ظن به خداى متعال .
تفسير :
هرگز انسان از طلب خير ( اموال و رفاه دنيا ) خسته و سير نمىشود و اگر شرى و آسيبى مانند بيمارى به او رسد مأيوس و نوميد مىگردد . يعنى اظهار نااميدى مىكند و يا از اجابت دعا نااميد مىشود ( با اين كه يأس از رحمت خدا و گمان بد بردن به او از صفات كافران است ) .
وَ لَلِنْ أَذَقْنهُ رَحْمَةً مّنَّا مِن بَعْدِ ضَرَّآءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ هذَا لِى وَ مَآ أَظُنُّ السَّاعَةَ قَآئِمَةً وَ لَلِن رُّجِعْتُ إِلَى رَبّى إِنَّ لِى عِندَهُ لَلْحُسْنَى . . . : و اگر پس از آن كه آسيب و ضررى به او رسيد رحمتى چون ثروت و صحّت و رفاه از جانب خود به او بچشانيم حتماً خواهد گفت : اين از آنِ من و به سبب لياقت و استحقاق خود من است و كسى را در حصول و تصرّف آن دخلى نيست و گمان ندارم قيامتى برپا شود و اگر فرضاً آن طور كه مسلمانان مىگويند قيامتى باشد و به سوى پروردگارم بازگردانده شوم حتماً براى من نزد او زندگى خوبى خواهد بود .
زيرا استحقاق نعمت و كرامت دنيويهء من ثابت است ، پس انواع نعم اخرويه نيز بر اين قياس خواهد بود .
در تفسير ثعلبى از حضرت امام حسن عليه السلام روايت شده كه : كافر را دو آرزو و تمنّاى عجيب است : يكى در دنيا كه گويد : نعمتهاى بهشت مرا خواهد بود ؛ و ديگر در آخرت كه خواهد گفت : يا ليتنى كنت ترابا . و هيچ كدام از اين دو محقّق نخواهد شد .
فَلَنُنَبّئَنَّ . . . : پس ما بىترديد كسانى را كه كفر ورزيدند ، به آنچه كردهاند آگاه مىسازيم و حتماً به آنها از عذابى سخت و دردناك خواهيم چشاند . يعنى كافران تصور مىكنند كه سبب ثروت و صحّت آنها ، اعمال حسنهاى است كه از ايشان صادر گشته و در
تفسير روان (فارسى) — صفحة 275
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٧٥