لغت و اعراب :
خائنة الأعين يعنى « الأعين الخائنة » اضافهء صفت به موصوف است . و ممكن است مقصود از خائنه ، خيانت باشد ؛ زيرا خائنه هم اسم فاعل است و هم مصدر . « أعين » جمع عين و آن به معنى چشم است .
تفسير :
او چشمهاى خيانتكار ، يا خيانت چشمها را - مانند نگاه كردن به مواردى كه حرام است ، يا دزدكى نگاه كردن به چيزهايى كه نگاه به آنها حلال نباشد - و آنچه كه سينهها پنهان مىكنند از كفر و افكار حرام و صفات رذيله را مىداند ، يعنى علم او ، به ضمائر و سرائر مخلوقات و همهء اعمال ظاهرى و باطنى آنها احاطه دارد .
تبصره : آيهء شريفه نهى ضمنى دارد از خيانت چشمها و خطورات واردهء در قلبها ، كه علم الهى احاطه دارد به تمام آن . ابن عباس گفته : خيانت چشم آن است كه مردى در ميان جماعتى نشسته باشد و زنى بر ايشان بگذرد و به پنهانى در او نگاه كند .
بنابراين مؤمن معتقد به اين آيه البته بايد به تمام جهات مراقب اعضا و جوارح خود باشد كه خيانتى از آنها صادر نگردد ، مخصوصاً چشم و نگاههاى آن .
( آيه 20 ) ( وَ اللَّهُ يَقْضِى بِالْحَقّ وَ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِهِى لَايَقْضُونَ بِشَىْءٍ إِنَّ اللَّهَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ )
تفسير :
و خداست كه دربارهء خلق و تدبير و تشريع به حق حكم مىكند و دربارهء جزاى نيكوكاران و بدكاران به حق حكم مىكند ؛ زيرا او بىنياز از ظلم و تعدى و حكم به
تفسير روان (فارسى) — صفحة 203
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٠٣