لغت و اعراب :
آزفه اسم فاعل از « أزِفَ » به معنى نزديك شونده است . إذ . . . بدل از يومَ الآزفه مىباشد .
حناجر جمع حنجره است . حميم به معنى دوست است .
تفسير :
و آنها را از روز آن حادثهء نزديك ( روز قيامت ) بيم ده و بترسان هنگامى كه دلها از هول و دهشت از جا كنده شود و نزديك گلوگاه رسد در حالى كه اندوه يا خشم خود را فرو مىخورند . در آن روز براى ستمكاران هيچ خويشاوند مهربانى كه عذاب را از ايشان دفع كند و شفاعتكنندهاى كه شفاعت و وساطتش دربارهء او پذيرفته شود نيست .
در توحيد ابن بابويه رحمه الله از حضرت باقر عليه السلام روايت نموده :
مَا مِنْ مُؤْمِنٍ يَرْتَكِبُ ذَنْباً إلّاسَاءَهُ ذلِكَ وَنَدِمَ عَلَيْهِ ، وَقَدْ قَالَ النَّبِىُّ : كَفى بِالنَّدَمِ تَوْبَةً .
وَقَالَ عليه السلام : مَنْ سَرَّتْهُ حَسَنَتُه ، وَسَاءَتْهُ سَيِّئتُه فَهُوَ مُؤْمِنٌ ؛ فَإنَّ مَنْ لَمْ يَنْدَمْ عَلى ذَنْبٍ يَرْتَكِبُهُ فَلَيْسَ بِمُؤْمِنٍ ، وَلَمْ تَجِبْ لَهُ الشَّفَاعَةُ ، وَكَانَ ظَالِماً ، وَاللَّهُ تَعَالى يَقُولُ :
مَآ لِلظالِمينَ مِنْ حَميمٍ وَلَا شَفيعٍ يُطَاعُ . « 1 »
هيچ مؤمنى نيست كه مرتكب شود گناهى را مگر آن كه او را از آن گناه بد آيد و پشيمان شود بر آن ، و پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود : براى تحقّق توبه پشيمانى و ندامت كفايت كند . و فرمود آن حضرت : هر كه خوشحال كند او را حسنهاش ، و او را از سيّئهاش بد آيد ، پس او مؤمن است . و هر كه پشيمان نشود بر گناهى كه مرتكب شده ، پس مؤمن نيست و شفاعت براى او نيست و ظالم باشد ، و خداى تعالى فرمايد : مَا لِلظلِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَ لَاشَفِيعٍ يُطَاعُ .
[ خيانت چشمان و پنهاندانى خدا ]
( آيه 19 ) ( يَعْلَمُ خَآلِنَةَ الْأَعْيُنِ وَ مَا تُخْفِى الصُّدُورُ )
هامش
( 1 ) . توحيد صدوق ، ص 408 با تلخيص .