از آتش و نيز ساير وجوه زندگىبخش عمل و سبب استحقاق پاداش نيست . و « فلا نقيم » يعنى عاقبت كارشان در روز رستاخيز اين است كه براى آنها وزنى برپا نمىكنيم . يعنى احترام و اعتبار و قدر و قيمتى براى آنها قائل نمىشويم ، و يا براى اعمال آنها وسايل سنجش برپا نمىنماييم ، زيرا سنجش مربوط به حسناتى است كه حبط نشده و گرنه سنجش بىمعناست .
ذلِكَ جَزَاؤُهُمْ جَهَنَّمُ بِمَا كَفَرُوا وَاتَّخَذُوا آيَاتِى وَرُسُلِى هُزُواً
يعنى : مطلب دربارهء آنها همان است كه اعمال خيرشان حبط و خودشان بىارج و بىمقدارند . و جزا و پاداششان هم به خاطر آنكه كفر ورزيدند و آيات مرا و فرستادگان مرا به مسخره گرفتند دوزخ است . مراد از آيات اعم از آيههاى كتاب آسمانى و نشانههاى توحيد در انفس و آفاق است .
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ كَانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا
يعنى : به حقيقت كسانى كه ايمان آوردند - به توحيد و به آنچه پيامبرشان بر آنها عرضه داشته گرويدند - و به دنبال آن كارهاى نيك انجام دادند يعنى به آنچه شريعت وقتشان از واجب و حرام آورده و به آنچه عقل سليمشان قضاوت كرده عمل كردند ، براى آنها باغها و بهشتهاى فردوس كه بالاترين و والاترين محل عالم آخرت است به عنوان اولين مرحلهء پذيرايى ، ثابت و مسلّم است . يعنى پس از آن نعمتهاى بىپايان فوق تصورشان به آنها اعطا مىشود .
خَالِدِينَ فِيهَا لَايَبْغُونَ عَنْهَا حِوَلًا
يعنى : آنها در آن بهشت سكونت جاودانى دارند و هرگز در طلب تبديل و تغيير و تحول به مكان ديگر و حال ديگر نخواهند بود . زيرا زندگى در آنجا با تمام شئون و كيفياتش بر وفق ميل و شوق و رغبت ساكنان آنجاست .
و بايد دانست كه لازمهء خلود جهان و خلود و جاويدانى ساكنان آنجا اين است كه آفرينش شراشر اجزا و اعضاى آن به نحو خاصى باشد كه تغيير و فرسودگى و زوال و فنا در آن راه نيابد حتى مثلًا ميوهجات و سبزيجات و ساير آنچه در دنيا زود متغير مىشود بايد دائمى باشد چه رسد به حيوانات و خاصه ابدان بهشتيان كه بايد همانند ارواحشان
تفسير روان (فارسى) — صفحة 445
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٤٥