مخلوق او و پايبند به او و زير تدبير و تصرف اويند - و كار قيامت كه از مصاديق روشن غيب است در نزد او جز مانند بر هم زدن چشم نيست و يا از آن هم نزديكتر است . يعنى برپا كردن قيامت كه عبارت است از بر هم زدن نظام هستى از ثوابت و سيّارات و كهكشانها گرفته تا اجزاى اتمها و زنده كردن همهء انسانها و جانداران و احضار همه در يك محيط براى محاسبه ، در برابر قدرت و ارادهء خداوند در سهولت و سرعت مانند چشم بر هم زدن در نزد شماست . و حقّاً كه خداوند بر همه چيز تواناست .
وَاللَّهُ أَخْرَجَكُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَيْئاً وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
يعنى : و خداوند شما را از شكم مادرانتان بيرون آورد - به جز جدّ و جدّهء اعلايتان كه آنها را بدون پيمودن راه طبيعى آفرينش انسان ، به نحو اعجاز از گِل خشك به وجود آورد - و شما در آن حال چيزى نمىدانستيد . و در همان رحم مادر براى شما گوش و قوهء شنوايى و ديدگان و نيروى بينايى و دلها پديد آورد ، يعنى دلهايى كه حواس ظاهرى جسمتان در استخدام او و وسيلهء ادراك اوست خاصّه حاسهء شنوايى و بينايى كه مدركات جزئى را تحويل او مىدهند تا استفادهء كليّات كند و پى به مجهولاتش برد . و خداوند چنين نعمتها را به شما داد شايد سپاس گزاريد .
أَلَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّرَاتٍ فِى جَوِّ السَّماءِ مَا يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ
يعنى : آيا اين مردم به سوى پرندگان ننگريستند كه در جوّ بالا مسخّر و راماند ، يعنى با جسدهاى سبك و سنگين همه بر ضد جاذبهء زمين در جوّى ميان آسمان و زمين مسخّر و راماند و به هر سو در تكاپو و طيران . آنها را جز ارادهء تكوينى خدا در آنجا نگه نمىدارد ، زيرا اوست كه با تعبيهء دستگاه پرواز در وجود آنها ( از طرز ساختمان بدن و بالها و دم و پاهاى خاص ، و الهام كيفيت پرواز ) آنها را به جوّ بالا برده است .
إِنَّ فِى ذلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
يعنى : حقيقت اين است كه در اين خلقت - در آفرينش اين نوع از جانداران كه مسير حركت آنها هوا باشد نه آب و خشكى ، و در تهيهء بهترين غذا براى انسان از آنها - نشانههايى است بر توحيد و علم و قدرت و حكمت او براى گروهى كه ايمان مىآورند .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 262
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٦٢