اتخاذ نكنيد اگر آنها كفر را بر ايمان ترجيح دادند ، يعنى كفر را انتخاب كردند و يا آن كه مسلماناند ولى گرايش آنها به اخلاق و آداب و رسوم كفر بيش از اسلام است . و علت عدم ذكر اولاد و همسران در اين آيه اين است كه مراد از ولايت منفى در اينجا دوستى و رفاقتى است كه سبب اشراف آنها بر زندگى مسلمين و دخالتشان در امور اجتماعى و سياسى و نفوذشان در اسرار آنها باشد و چنين ولايتى از اولاد و همسران ، ساخته نيست ، خاصه در عصر نزول آيات .
وَمَن يَتَوَلَّهُم مِنكُمْ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ
يعنى : و كسانى از شما كه آنها را به دوستى و يار و ياورى بگيرند پس آنها هستند كه ستمكارند ، يعنى ستم به خويش و به مجتمع مسلمين و به احكام و قوانين الهى نمودهاند .
قُلْ إِن كَانَ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ وَإِخْوَانُكُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسَاكِنُ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَّ إِلَيْكُم مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِى سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتَّى يَأْتِىَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ
اين آيه دربارهء كسانى از مسلمين است كه پس از هجرت پيامبر اسلام و مسلمانها از مكّه و طائف بهسوى مدينه ، در ميان مشركان مانده بودند و به اختيار خود به زندگى با كفّار و ايجاد روابط گرم با آنها ادامه مىدادند و با توان سفر ، هجرت نمىكردند با اينكه هجرت بر آنها واجب بود .
معناى آيه : اى پيامبر به آنها بگو : اگر پدرانتان و پسرانتان و برادرانتان و همسرانتان و خويشانتان ، و اموالى كه آن را كسب كردهايد و تجارتى كه از كساد بازار آن مىترسيد ، و مساكن و ساختمانهايى كه سكونت را در آنها دوست داريد ، براى شما از خداوند و فرستادهء او و جهاد در راه او محبوبتر و خوشايندتر است پس در همانجا درنگ كنيد و بمانيد تا خدا فرمان خود را بياورد ، يعنى صادر كند و تحقّق بخشد ، و خدا گروه فاسقان را هدايت نمىكند ، يعنى كسانى را كه از فرمان قطع علاقه از كفّار و هجرت بهسوى عاصمهء نظام اسلامى خارج شدهاند راهنمايى بهسوى سعادتهاى بعدى نمىكند .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 257
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٥٧