لغت و اعراب :
أو جاؤوكم عطف است به يصلون . حَصِرَ الرجلُ - از باب عَلِمَ - : سينهاش تنگ شد . و حصرت حال است از فاعلِ جاؤوا . أن يقاتلوكم يعنى عن أن يقاتلوكم .
تفسير :
إِلَّا الَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ مِّيثَاقٌ
در اين آيه دو گروه از منافقانى كه محكوم به اخذ و قتلاند استثنا شدهاند : اول آنها كه به كفّارِ همپيمان با مسلمين بپيوندند ، بدين معنا كه با آنها معاهدهاى داشته باشند يا در تحت امان آنها درآيند . دوم گروهى كه طايفهء اصلى آنها با مسلمين در حال جنگاند و آنها نمىخواهند بجنگند .
معناى آيه : منافقان مذكور را بگيريد و بكشيد مگر كسانى كه به گروهى مىپيوندند كه ميان شما و آنها پيمان و معاهده برقرار است ، مانند پيمان صلح و همكارى يا پيمان متاركهء جنگ .
أَوْ جَآءُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَن يُقَاتِلُوكُمْ أَوْ يُقَاتِلُواْ قَوْمَهُمْ
يعنى : و مگر كسانى كه به سوى شما آمدهاند در حالى كه از جنگ بيزارند و سينههايشان تنگ است يعنى در فشار روحى هستند از اين كه مىبينند يا بايد به قوم خود لاحق شوند و با شما مسلمين بجنگند ، يا به شما بپيوندند و با قوم خود بجنگند . يعنى اينان مشمول حكم « خُذوهم واقتلوهم » نمىشوند .
وَ لَوْ شَآءَ اللَّهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقَاتَلُوكُمْ فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقَاتِلُوكُمْ وَ أَلْقَوْاْ إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَمَا جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلًا
يعنى : و اگر خداوند مىخواست آنها را توان مىبخشيد و بر شما مسلّط مىكرد و بىترديد مىتوانستند با شما بجنگند . پس اگر آنها طبق ارادهء خداوندى از شما كنارهگيرى كردند و با شما نجنگيدند و پيشنهاد صلح دادند ، خدا براى شما راهى براى گرفتن و كشتن آنها قرار نداده است .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 115
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١١٥