دادند واژگون كرده ، يعنى قلبشان را وارونه كرده ، عقايد باطل را حق و عملهاى فاسد را صالح مىبينند . و استفهام به عنوان انشاى تعجب و توبيخ است .
أَتُرِيدُونَ أَن تَهْدُواْ مَنْ أَضَلَّ اللَّهُ وَ مَن يُضْلِلِ اللَّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُ سَبِيلًا
يعنى : آيا مىخواهيد كسانى را كه خداوند آنها را گمراه كرده - يعنى در ضلالت و گمراهى اعتقادى و عملى كه خود به اختيار به سوى آن رفتهاند رها كرده و وسايل هدايت آنها را فراهم نمىكند - هدايت نماييد ؟ هركه را خداوند به حال گمراهيش رها كند ، پس هرگز براى او راه نجات و هدايتى نمىيابى .
وَدُّواْ لَوْ تَكْفُرُونَ كَمَا كَفَرُواْ فَتَكُونُونَ سَوَآءً
كلام دربارهء همان منافقان است . مىفرمايد : آنها دوست داشتند كه شما نيز همانند آنها كافر شويد و نتيجتاً با آنها يكسان باشيد . يعنى قناعت نكردند كه خود به كفر لاحق شوند بلكه آرزو كردند كه اى كاش شما نيز در مسلك كفر با آنها يكسان مىشديد .
فَلَا تَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ أَوْلِيَآءَ حَتَّى يُهاجِرُواْ فِى سَبِيلِ اللَّهِ
يعنى : پس هرگز از آنها دوستان و ياورانى اتخاذ نكنيد تا آنگاه كه در راه خدا هجرت نمايند ؛ يعنى تا بدانيد كه ايمان آوردهاند و در راه خدا و به قصد رسيدن به پيامبر و مسلمين به سوى شما هجرت كردهاند نه براى اغراض ديگر .
فَإِن تَوَلَّوْاْ فَخُذُوهُمْ وَ اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَ جَدتُّمُوهُمْ وَ لَاتَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ وَلِيّاً وَ لَانَصِيراً
يعنى : پس اگر از پيشنهاد ايمان و هجرت به سوى خدا اعراض كردند و سر برتافتند ، هركجا آنها را يافتيد بگيريد و بكشيدشان ، و هرگز از آنها براى خود دوستى و ياورى اتخاذ نكنيد . يعنى آنها در اين صورت مشركاند يا حقيقتاً يا حكماً .
إِلَّا الَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ أَوْ جَاءُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَن يُقَاتِلُوكُمْ أَوْ يُقَاتِلُوا قَوْمَهُمْ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَسَلَّطَهمْ عَلَيْكُمْ فَلَقَاتَلُوكُمْ فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقَاتِلُوكُمْ وَأَلْقَوْا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَمَا جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلًا « 90 »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 114
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١١٤